به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ در سبک زندگی امروز، بسیاری از فعالیتهایی که پیشتر با حرکت همراه بودند، آسانتر و کمتحرکتر شدهاند. رفتوآمد با خودرو، استفاده از آسانسور، خرید اینترنتی، سرگرمیهای دیجیتال و حتی بخش زیادی از ارتباطات اجتماعی، نیاز به جابهجایی و فعالیت بدنی را کاهش دادهاند.
این تغییرات به خودی خود الزاماً مسئلهای منفی نیستند؛ فناوری و امکانات جدید بخش مهمی از زندگی را آسانتر کردهاند. مسئله زمانی شکل میگیرد که «نشستن» به الگوی غالب زندگی تبدیل شود و حتی زمان استراحت و تفریح خانواده نیز از هرگونه فعالیت بدنی خالی بماند.
سازمان جهانی بهداشت، کمتحرکی و رفتارهای نشسته را از عوامل مهم مؤثر بر سلامت میداند و تأکید میکند که فعالیت بدنی فقط به ورزش حرفهای محدود نیست؛ پیادهروی، بازی، رفتوآمد فعال، فعالیتهای تفریحی و حتی برخی فعالیتهای روزمره خانه نیز میتوانند بخشی از فعالیت بدنی محسوب شوند.
خانواده؛ اولین الگوی سبک زندگی
کودک برای یادگیری بسیاری از عادتهای زندگی، بیش از آنکه به توصیههای مستقیم توجه کند، رفتار والدین را مشاهده میکند.
اگر در خانه، اوقات فراغت معمولاً با تماشای تلویزیون، استفاده طولانی از تلفن همراه یا نشستن در کنار یکدیگر سپری شود، طبیعی است که فعالیت بدنی جایگاه محدودی در سبک زندگی کودک پیدا کند. در مقابل، خانوادهای که پیادهروی، بازی، گردش یا فعالیتهای حرکتی را بخشی از برنامه هفتگی خود قرار میدهد، بدون آنکه کلاس یا برنامه آموزشی خاصی برگزار کند، یک الگوی عملی برای فرزندان ایجاد میکند.
در واقع، فعال بودن خانواده الزاماً به معنای داشتن تجهیزات ورزشی یا پرداخت هزینههای زیاد نیست؛ گاهی یک پیادهروی خانوادگی، بازی در فضای باز یا حتی انجام یک فعالیت ساده در خانه میتواند شروع تغییر باشد.
اوقات فراغت؛ فرصت از دسترفته خانوادهها
اوقات فراغت فقط زمانی برای «استراحت کردن» نیست؛ این زمان میتواند فرصتی برای ارتباط اعضای خانواده، گفتوگو، بازی، تحرک و شکلگیری خاطرات مشترک باشد.
وقتی اعضای خانواده هرکدام در گوشهای از خانه مشغول صفحه شخصی خود هستند، ممکن است خانواده از نظر فیزیکی کنار هم باشد اما از نظر تجربه مشترک، فاصله بیشتری پیدا کند.
به همین دلیل، مسئله کمتحرکی را نمیتوان فقط از زاویه سلامت جسم بررسی کرد. نوع گذراندن اوقات فراغت میتواند بر کیفیت روابط خانوادگی نیز اثر بگذارد. فعالیت مشترک، خانواده را از حالت «همخانه بودن» به سمت «با هم زندگی کردن» سوق میدهد.
موبایل و تلویزیون؛ رقیب جدید بازی و حرکت
صفحهنمایشها یکی از مهمترین تغییرات سبک زندگی در سالهای اخیر بودهاند. تلفن همراه، شبکههای اجتماعی، بازیهای رایانهای و خدمات سرگرمی آنلاین، دسترسی به سرگرمی را بسیار آسان کردهاند؛ اما در عین حال بخش قابلتوجهی از این سرگرمیها در وضعیت نشسته انجام میشوند.
سازمان جهانی بهداشت نیز افزایش استفاده از صفحهنمایشها برای کار، آموزش و سرگرمی را از عواملی میداند که به افزایش رفتارهای کمتحرک کمک میکنند.
مسئله البته حذف کامل فناوری از زندگی نیست. چنین رویکردی نه عملی است و نه ضروری. آنچه اهمیت دارد، ایجاد تعادل میان سرگرمیهای دیجیتال و فعالیتهایی است که بدن و روابط اجتماعی را نیز درگیر میکنند.
لازم نیست ورزشکار باشیم
یکی از موانع تغییر سبک زندگی این است که فعالیت بدنی گاهی با ورزش حرفهای یا رفتن به باشگاه یکسان در نظر گرفته میشود.
در چنین شرایطی، فردی که فرصت یا علاقهای برای ورزش تخصصی ندارد، ممکن است تصور کند راهی برای افزایش تحرک خود نیز وجود ندارد. در حالی که توصیههای سلامت بر این نکته تأکید دارند که «هر میزان فعالیت بهتر از هیچ فعالیتی است» و میتوان فعالیت بدنی را بهتدریج افزایش داد.
برای یک خانواده، این تغییر میتواند از تصمیمهای کوچک آغاز شود؛ استفاده بیشتر از پلهها، پیادهروی کوتاه بعد از شام، بازی حرکتی با کودکان، رفتن به پارک یا اختصاص بخشی از آخر هفته به یک فعالیت بیرون از خانه.
از «برنامه ورزشی» تا «فرهنگ خانوادگی»
اگر قرار باشد تحرک فقط یک برنامه مقطعی باشد، احتمالاً بعد از مدتی کنار گذاشته میشود. اما اگر فعالیت بدنی به بخشی از فرهنگ خانواده تبدیل شود، استمرار آن آسانتر خواهد بود.
برای مثال، خانواده میتواند یک روز مشخص در هفته را به پیادهروی اختصاص دهد، بخشی از مسیرهای کوتاه را به جای خودرو پیاده طی کند یا در تعطیلات به جای اینکه تمام زمان خود را در فضای بسته سپری کند، برنامهای برای حضور در طبیعت، پارک یا محیطهای تفریحی داشته باشد.
در چنین الگویی، هدف اصلی «ورزش کردن» نیست؛ هدف این است که حرکت دوباره به زندگی روزمره بازگردد.
سالمندان را هم نباید فراموش کرد
کمتحرکی تنها مسئله کودکان و جوانان نیست. سازمان جهانی بهداشت گزارش کرده است که میزان فعالیت بدنی ناکافی در سنین بالاتر افزایش پیدا میکند.
در خانوادههایی که چند نسل در کنار یکدیگر زندگی میکنند، فعالیتهای مشترک میتواند فرصتی برای مشارکت سالمندان نیز باشد. البته نوع فعالیت باید متناسب با سن، توانایی جسمی و شرایط سلامت هر فرد انتخاب شود.
یک پیادهروی آرام، حضور در پارک، باغبانی یا بازی و گفتوگو با نوهها میتواند همزمان بخشی از تحرک و ارتباط خانوادگی را فراهم کند.
خانواده فعال، لزوماً خانواده پرهزینه نیست
یکی از تصورات رایج این است که افزایش فعالیت بدنی نیازمند باشگاه، تجهیزات یا هزینههای قابلتوجه است. در حالی که بسیاری از فعالیتهای مفید هزینهای ندارند.
پیادهروی خانوادگی، بازیهای حرکتی، گردش در پارک، استفاده از فضای باز، انجام برخی کارهای خانه به شکل مشارکتی و حتی اختصاص زمانی برای بازی فعال با کودکان، میتواند به افزایش حرکت در زندگی روزمره کمک کند.
در حقیقت، شاید مهمترین تغییر نه خرید وسیله ورزشی، بلکه تغییر نگاه خانواده به «اوقات فراغت» باشد.
دوباره حرکت را به زندگی خانوادگی برگردانیم
کمتحرکی یکشبه ایجاد نشده است و قرار نیست با یک تصمیم کوتاهمدت نیز از بین برود. سبک زندگی جدید، بسیاری از اعضای خانواده را به سمت نشستن بیشتر سوق داده است؛ اما همین مسئله نشان میدهد که تغییر نیز باید از همان نقطه آغاز شود.
خانواده میتواند بخشی از زمان آزاد خود را از صفحهنمایشها پس بگیرد و به حرکت، گفتوگو، بازی و تجربههای مشترک اختصاص دهد.
قرار نیست همه اعضای خانواده ورزشکار حرفهای باشند. کافی است «نشستن» تنها شکل گذراندن اوقات فراغت نباشد. گاهی یک پیادهروی کوتاه، یک بازی خانوادگی یا چند دقیقه تحرک بیشتر، آغاز تغییری است که به مرور میتواند به یک عادت پایدار در زندگی خانواده تبدیل شود.