به گزارش پیام خانواده به نقل از روابط عمومی موکب علم و فناوری اربعین، نشست اعضای موکب علم و فناوری اربعین با تلاوت آیاتی چند از کلامالله مجید آغاز شد. سپس محمود واعظی، مدیر هسته امور بینالملل، در سخنانی کوتاه به اهداف علمی و فرهنگی این سفر اشاره کرد.
واعظی گفت: مسئلهمحوری، بهرهگیری از فضای معنوی اربعین، دیپلماسی علمی، ارتباط با نخبگان و دانشگاههای عراق و خدمت علمی بیمنت در حوزههای مختلف، از جمله الهیات، دیپلماسی، اقتصاد، مدیریت، انرژی، کشاورزی و...، از مهمترین اهدافی است که موکب در راستای فعالیت هدفمند و خدمت به زائران اربعین دنبال میکند.
در ادامه این نشست، روحالله رحمانی، مدیر موکب، ضمن ابراز خرسندی از شکلگیری و استمرار فعالیت علمی دانشگاهیان در راستای هدفی مقدس و در مسیر تمدن اسلامی، گفت: «موکب علمی» در شرایط کنونی بر تداوم مسیر آقای شهید ایران و ادامه راه رهبر جوانمان تأکید دارد.
وی ادامه داد: هدف اصلی این حرکت، پیشبرد گامهای تمدن نوین اسلامی، فراتر از محدودیتهای جغرافیایی و با رویکردی فراملی است. همچنین، بر گسترش فعالیتها در سال جاری با حضور گروههای جدید و ضرورت همکاریهای پررنگتر و هدفمندتر با برادران سایر کشورها تأکید داریم.
در ادامه، مجید کافی، دبیر کارگروه سبک زندگی موکب، در معرفی اهداف این سفر علمی گفت: هدف اصلی موکب، فعالسازی حلقه مفقوده ارتباطات علمی بینالمللی و بهرهگیری از ظرفیت دانشگاههای عراق برای تبادل دانش است. برنامه عملیاتی موکب، برگزاری نشستهای تخصصی در حوزههای مختلف، مانند الهیات، انرژی، کشاورزی، اقتصاد و مدیریت، در دانشگاههای عراق با رویکرد «گفتوگومحور» و «مسئلهمحور»، بهجای سخنرانی یکطرفه است. همچنین، چشمانداز این سفر علمی، فراهمکردن بستری برای تداوم همکاریهای بلندمدت و نهادینهسازی دیپلماسی علمی و فناوری است.
کافی در ادامه، ضمن معرفی کارگروهها و مأموریتهای آنها در این سفر، به اهداف بخش بینالملل اشاره کرد و افزود: فعالیت در سه محور شامل بهرهگیری از اعضای علمی کشورهای مختلف در کارگروهها، برگزاری نشست با مراکز علمی عراق و تعامل با اندیشمندان و هیئتهای علمی سایر کشورهای اسلامی در ایام اربعین، برنامهریزی شده است.
وی درخصوص امور اجرایی و تشکیلاتی موکب گفت: ثبت موکب، تلاش برای اخذ مجوز انجمن علمی علم و فناوری اربعین، پیگیری تأسیس بنیاد بینالمللی موکب و نهاییکردن مستندسازی و امور پشتیبانی سفر، از جمله برنامههای در دست پیگیری موکب است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: با توجه به ضرورت نظاممندشدن فعالیت کارگروهها، چارچوب فعالیت آنها را در قالب «طرح عملیاتی» (ماده ۹ دستورالعمل ابلاغی) تعریف کردهایم که نکات اصلی آن عبارتاند از: «طرح عملیاتی واحد» هر کارگروه موظف است در هر سال بر روی «یک مسئله واحد» تمرکز کند و خروجیهای خود را، شامل گزارش علمی در قالب کتابی با حداقل ۱۰۰ صفحه، بر این اساس تنظیم کند.
وی ادامه داد: مورد بعید «خروجیهای کاربردی و اربعینی» علاوه بر خروجی علمی، کارگروهها باید «بستههای سیاستی، راهبردی و رسانهای» متناسب با نیاز زائران (کودکان، بانوان، استادان و...) تهیه کنند و از طریق روشهای نوین، مانند کد QR یا توزیع فیزیکی، در مأموریت اربعینی در اختیار مخاطبان قرار دهند. «استمرار جلسات و هماهنگی بینالمللی» برگزاری جلسات منظم پیش و پس از سفر ضروری است. همچنین، مأموریتهای بینالمللی هر کارگروه باید با هماهنگی دکتر واعظی تعریف شود.
وی ادامه داد: ارزیابی عملکرد کارگروهها براساس چهار شاخص «رعایت کامل دستورالعمل»، «کیفیت خروجیها»، «برگزاری جلسات قبل و بعد از سفر» و «مأموریت اربعینی» انجام میشود. رعایت این موارد، شرط ادامه همکاری با موکب خواهد بود. همچنین تمامی فعالیتها و جذب نیرو باید صرفاً از طریق فرایند داخلی کارگروهها و با مدیریت مدیر گروه صورت پذیرد.
نشست با سخنان سیدمحمدحسین چاوشیان، مدیر روابط عمومی موکب، ادامه یافت. وی با تأکید بر اهمیت نقش رسانه در ترویج و توسعه آگاهی و خدمت فرهنگی و علمی، نکاتی را در این زمینه مطرح کرد و افزود: ایجاد یک جریان رسانهای برای الگوسازی و انتقال این الگو به نسلهای آینده ضروری است.
چاوشیان ادامه داد: فعالیت علمی به بازوی رسانهای توانمند و کارآمد برای بازتاب و فرهنگسازی نیاز مبرم دارد. این موضوعی است که تلاش میکنیم در این سفر، با یاری استادان محترم و فعال در کارگروههای مختلف موکب، به آن دست یابیم و نمونهای شایسته از خدمت علمی را از دریچه رسانه به جامعه انسانی منعکس کنیم.
در ادامه این جلسه، صادق صاحبی و اعضای کارگروه مدیریت، گزارش عملکرد و برنامههای عملیاتی جدید خود را ارائه دادند. محورهای کلیدی این گزارش عبارتاند از:
تدوین سند مسئلهمحور: شناسایی ۴۶ مسئله مدیریتی در سه سطح «سیاستگذاری»، «مدیریت اجرایی» و «ابزار و تکنیک»، همراه با راهاندازی «فرم اظهارنامه فردی» برای بهرهگیری از توان کارشناسی اعضا و تیمهای تخصصی آنان.
تعیین موضوعات محوری و مسئولیتها: تقسیم وظایف تخصصی میان اعضا در موضوعاتی همچون حکمرانی خوب، تحول دیجیتال، مربیگری کسبوکار و جانشینپروری. همچنین مقرر شد جلسات مستمری برای تحلیل علمی و یکپارچهسازی خروجیها تا پایان آذرماه برگزار شود.
خروجیهای پیشبینیشده: تولید یک کتاب در حدود ۲۰۰ صفحه، طراحی دستورالعملها، تهیه پیوستهای پژوهشی برای سازمانهای علمی و پیوستهای اجرایی برای دستگاههای دولتی.
ارائه صاحبی، به دلیل برخورداری از نظم، ساختارمندی و انطباق با دستورالعمل ابلاغی موکب، مورد تحسین قرار گرفت و بهعنوان الگویی برای سایر کارگروهها معرفی شد.
این نشست برخط با ارائه برنامههای جهانبخش، مدیر کارگروه معماری، ادامه یافت. وی در معرفی اهداف و فعالیتهای این کارگروه، نکاتی را بیان کرد که بهاختصار به آنها اشاره میشود:
۱. اقتصاد زمین و مسکن: با اشاره به وضعیت نامطلوب ایران از نظر سهم مسکن در سبد هزینههای خانوار، براساس آمارهای جهانی، تأکید شد که با سیاستگذاری صحیح در حوزه زمین، بهعنوان اصلیترین مؤلفه قیمت مسکن، میتوان به مدیریت هزینهها کمک کرد.
۲. پدافند غیرعامل در معماری و شهرسازی: بهرهگیری از تجارب کشورهای پیشرو، مانند سوئیس، و درسآموختههای جنگهای اخیر برای مقاومسازی و طراحی معماری ایمن در شرایط تقابلهای طولانیمدت مورد تأکید قرار گرفت.
۳. طراحی نهادی برای تحقق الگوها: تمرکز بر «معماری ساخت» یا نهادسازی، با هدف عملیاتیکردن الگوهای تخصصی در حوزههای مختلف، از کشاورزی تا فناوری و معماری، بهگونهای که این الگوها در جامعه به تحقق عینی برسند.
سایر موارد مطرحشده: در پایان، درخواستی مطرح شد مبنی بر اینکه با صدور نامهای رسمی، امکان پیگیری این پژوهشها در قالب «مأموریت پژوهشی» (بهجای مرخصی) برای اعضای هیئت علمی فراهم شود تا همکاری دانشگاهها تسهیل شود. همچنین بر لزوم توجه ویژه به «اصل ۳۱ قانون اساسی» بهعنوان یک تکلیف قانونی در حوزه مسکن که تاکنون مورد غفلت قرار گرفته است، تأکید شد.
در ادامه کافی گزارشی از وضعیت انتشار آثار و مستندسازی فعالیتهای کارگروههای مختلف موکب ارائه کرد. نکات کلیدی این گزارش به شرح زیر است:
۱. تغییر رویکرد در مستندسازی: برخلاف سالهای گذشته که گزارشها بهصورت پراکنده و در قالب جزوه منتشر میشدند، اکنون سیاست بر این است که خروجی هر کارگروه در قالب کتابهای مستقل، دارای فیپا و شابک، تدوین و منتشر شود.
۲. وضعیت کتابهای کارگروهها: یک جلد از آثار کارگروه «سبک زندگی و خانواده فناورانه» منتشر شده که به زبان عربی نیز ترجمه شده است و جلد دیگری نیز در شرف انتشار قرار دارد. خروجی کارگروه «دیپلماسی» آماده شده و در مرحله ارزیابی علمی قرار دارد. کارگروه «آب و کشاورزی» محتوای اثر خود را آماده کرده و در حال رایزنی برای یافتن ناشر است.
۳. پیشنهاد راهبردی: برای تسریع روند نشر و کاهش هزینهها، پیشنهاد شده است که مجموعه موکب رأساً مجوز نشر دریافت کند تا بتواند آثار تولیدی خود و سایر محققان حوزه اربعین را منتشر کند.
۴. تأکید بر بهرهوری: با توجه به هزینههای جاری این سفر، از همه کارگروهها درخواست شد تا پایان بهمنماه ۱۴۰۵، خروجیهای ملموس و قابل ارائهای داشته باشند تا تناسبی میان هزینهها و دستاوردهای علمی مجموعه برقرار شود.
واعظی با تبیین فعالیتهای «کارگروه دیپلماسی علمی» تصریح کرد: هدفگذاری برای دستیابی به جهشی علمی در ایام اربعین و ارائه خروجیهای ملموس و جذاب در «موکب علم و فناوری»، شبکهسازی، جذب همفکران بینالمللی در کارگروهها و بهرهگیری از ظرفیتهای مجازی برای برگزاری نشستهای علمی در طول سال، بدون محدودیت جغرافیایی، از جمله اهداف این کارگروه است. همچنین، تداوم فعالیتهای علمی فراتر از ایام اربعین با استفاده از ظرفیت استادان بینالمللی و دعوت رسمی از آنان، از مهمترین چشماندازهای موکب در راستای تقویت دیپلماسی علمی به شمار میرود.
کافی نیز در پیوند با این سخنان افزود: باید بر خروجیهای کاربردی تأکید داشته باشیم. هدف از برگزاری جلسات، تولید انبوه مکتوبات نیست؛ بلکه هدف اصلی، تدوین «بسته سیاستی ـ راهبردی» برای گرهگشایی از مسائل کشور و ارائه آنها به مسئولان است.
در ادامه، کارگروههای تخصصی، مانند زن و خانواده، حکمرانی هوشمند انرژی و سواد رسانهای، گزارشهای اولیهای از چالشها و برنامههای خود ارائه دادند. مقرر شد فعالیتها با اولویتبندی و براساس میزان همخوانی با شرایط فعلی، همراه با پیوست رسانهای مناسب (پادکست، انیمیشن و...) دنبال شود.
برنامه سفر اربعین: هماهنگیهای لازم برای برگزاری جلسات تخصصی و منظم در ایام سفر اربعین، در نجف و کربلا، صورت گرفته است تا تجارب علمی و راهکارهای تدوینشده در فضایی معنوی و با بهرهگیری از فرهنگ حسینی نهایی شوند.
تأکید بر نظم و پیگیری: مقرر شد کارگروهها دستورالعملها را رعایت کنند و جلسات خود را در طول سال بهصورت منظم، حتی در بستر فضای مجازی، برگزار کنند تا خروجیها برای اجرا عملیاتی شوند.
جواد پاینده، قائم مقام موکب علم و فناوری نیز در سخنانی کوتاه ضمن آرزوی توفیق برای دستاندرکاران این جریان فرهنگی گفت: خدمت علمی به زائران اباعبدالله الحسین(ع) در کنار سایر خدمات فرهنگی، درمانی و ... موجبات غنیسازی زیارت عاشقان حسینی را فراهم میکند. همچنین، هماهنگی میان گروههای علمی سببساز اتفاقات فرخنده و مؤثر در مسیر معنویتافزایی خواهد شد.
پاینده در پایان افزود: امیدواریم با عنایات حضرت حق و حضرت سیدالشهدا(ع) حرکتهای هرچند کوچک ما تبدیل به گامهای بلند، منظم و منسجمتری در آینده شود.