به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ یک روز چیزهایی برایمان خیلی سنگین بود؛ مثلاً دیدن فلان مدل عکس توسط کودک ۷-۸ ساله، یا تماشای فیلم خصوصی یک شخص معروف در یک جمع خانوادگی. آن وقتها هر چیزی را به راحتی باور نمیکردیم. حالا اما روزگاری شده که تلفن همراه و تبلتمان بین ما و فرزندانمان مشترک است و تمام آنچه ما میبینیم را آنها هم میبینند. در دورهمیهای خانوادگی، نقل مجلسمان بررسی آخرین کلیپهایی است که شاید کمی قبلتر از دیدنشان لب میگزیدیم. این فضاها اکنون بیش از هر چیز، فرهنگ و اخلاقی را که همیشه دیگران را متهم به نداشتنش میکنیم به ما نشان میدهد. در این گزارش، سعی میکنیم یاد بگیریم چگونه میتوان از شبکههای اجتماعی موبایلی استفادهای در چارچوب اخلاق داشت.
چطور زندگی آنلاین مفیدی داشته باشیم؟
از طریق شبکههای اجتماعی تحت وب و موبایلی میتوان مرزهای زمان و مکان را درنوردید: اقوام یا دوستان قدیمی را که در نقاط گوناگون شهر، کشور و دنیا پراکندهاند به طور مجازی ملاقات کرد، مثل یک محفل فامیلی یا دوستانه دور هم جمع شد، گپ زد، از حال یکدیگر باخبر شد، جمعهایی با دوستان، همکلاسیها، همکاران و گروههای همفکر یا همسلیقه با علایق مشترک تشکیل داد و از اشتراک دیدگاهها و محتواهای مفید و جذاب، بهره و لذت برد.
اگرچه گروههای مجازی ویژگیهای خاص خودشان را دارند، اما از منظر جامعهشناختی، از بسیاری جهات شبیه تجمعات واقعی خارج از دنیای مجازی هستند و برای حفظ انسجام و زندگی مسالمتآمیز و دوستانه در آنها، به ناگزیر مراعات بعضی مسائل ضروری به نظر میرسد. تجربه کوتاه گروههای مجازی نشان میدهد که این گروهها گاهی با اختلال کارکرد مواجه میشوند؛ گاه به دلیل دلخوریها و سوءتفاهمهایی که در خلال تعاملات اعضای آنها رخ میدهد، فضا از رونق میافتد یا جمع به سمت فروپاشی میرود. چگونه میتوان در گروههای آنلاین مشکلات و آسیبها را کاهش داد و فضایی با حداقل آسیب و حداکثر کارآیی برای خود و دیگران فراهم کرد؟ پیشنهادهایی که در ادامه میآید پاسخهایی برای این پرسش فراهم میکند.
اهداف، موضوع مورد علاقه و اعضای گروه را بشناسید
اگر وارد گروهی میشوید، ابتدا سعی کنید هدف از گردهمایی افراد را شناسایی کنید. اگر جایی برای توصیف گروه وجود دارد آن را بخوانید. اگر وجود ندارد، از مدیر، ایجادکننده گروه یا کسی که شما را به گروه دعوت کرده است به روشنی بخواهید که هدف و زمینه فکری گروه را برایتان توضیح دهد و یک معرفی کلی از اعضا ارائه کند.
اگر خودتان گروهی ایجاد میکنید، پیش از هر چیز هدف خودتان را برای خود و سپس برای دیگران روشن کنید یا در فرآیند گفتوگو با دیگران به آن وضوح ببخشید. این کار نباید مدت طولانی به تعویق بیفتد. همچنین مشخص کنید چه کسانی اعضای بالفعل یا بالقوه گروه هستند؛ مثلاً میتوانید بگویید: «این گروه زنان خانهدار یا والدین با فرزند کمتر از پنج سال است»، یا: «این یک گروه حرفهای برای مهندسان آب است»، یا: «این گروه علاقهمندان به شعر معاصر فارسی، یادگیری زبان انگلیسی و یا دوچرخهسواری است».
برای تعریف اهداف، اشارهای به موضوعهای مورد علاقه گروه بکنید. مثلاً: «در این جا فقط شعر و نقد شعر به اشتراک میگذاریم و درباره شعر معاصر فارسی بحث و تبادل نظر میکنیم»، یا: «در این گروه عکس و مطالب مرتبط با طراحی داخلی و دکوراسیون به اشتراک گذاشته میشود». توضیحات حتی میتواند بیش از یکی دو جمله باشد، اما نسبتاً کوتاه و شفاف بودن آن امتیاز مهمی است.
تصریح اهداف و نوع اعضا، فضا را برای همه روشن میکند و از اختلافنظرها و بحث و جدلهای بعدی تا حد زیادی جلوگیری میکند. اگر عضو جدیدی به جمع اضافه میشود، لازم است اهداف و موضوعهای مورد علاقه گروه برای او بیان و معرفی کلی از اعضا به او ارائه شود. در غیر این صورت، وی ممکن است با حدس و خطا سعی کند هدف، موضوع و اعضا را شناسایی کند. در این مسیر ممکن است صرفاً در اثر ناآگاهی و نه سوءنیت، با لحن نامناسبی با جمع حاضر سخن بگوید یا مطالب نامربوط و آزاردهندهای به گروه ارسال کند و به این ترتیب ناخواسته فضا به تشنج کشیده شود. گاه حتی جدلهای پرهیجان در این زمینه بالا میگیرد و سوءتفاهمهای ریز و درشت و دلخوری پیش میآید و در بدترین حالت به خروج علاقهمندان و فعالان گروه یا فروپاشی گروه میانجامد.
در افزودن افراد به گروهها تأمل کنید
نرمافزارهای شبکهای آنلاین معمولاً از لحاظ افزودن افراد به گروهها محدودیت فنی خاصی ندارند (مگر در موارد تنظیمات خاص کاربر). با این حال، فقدان محدودیت فنی نباید ما را فریب بدهد و باعث شود بدون تأمل به هر جمعی بپیوندیم یا هر کسی را به هر جمعی دعوت یا اضافه کنیم.
اگر کسی را به گروهی آنلاین دعوت میکنید، مطمئن شوید که مایل و علاقهمند به حضور در آن جمع است. افرادی که بدون علاقه شخصی به یک گروه وارد میشوند، اعضای فعالی نخواهند بود. بهعلاوه، در مواردی که «تعداد» اعضای گروه از لحاظ فنی محدودیت دارد، اعضای بیعلاقه یک ظرفیت گروه را اشغال میکنند و فرصت حضور را از دیگران سلب میکنند.
همچنین اعضای بیعلاقه به اهداف و موضوع گروه، ممکن است حوصلهشان از مباحث در جریان در گروه سر برود و مطالب نامربوط ارسال کنند و بدین ترتیب زمینه ناراحتی اعضای دیگری را فراهم کنند که با اشراف و علاقه به اهداف گروه به آن پیوستهاند. اگر خودتان به گروهی دعوت یا اضافه میشوید که با موضوع و اهداف کلی آن موافق نیستید یا به آنها علاقه ندارید، تلاش نکنید موضوع و اهداف را تغییر دهید. ممکن است پیشنهادهایی برای بهبود و کارآمدتر کردن گروه بدهید که مورد توافق اعضا قرار بگیرد.
با این حال، بحث و جدل دامنهدار برای تغییر، کار معقولی به نظر نمیرسد و نتیجه آن جز اتلاف وقت و انرژی و ایجاد تنش و آزردگی نخواهد بود. ایجاد گروههای آنلاین معمولاً آسان و بیهزینه است و هر کسی میتواند گروهی با موضوع مورد علاقه و کارکرد مورد نظرش ایجاد کند و علاقهمندان را دعوت کند.
در یک جمعبندی کلی میتوان گفت تعیین و تصریح اهداف و موضوع کلی گروههای آنلاین برای اعضا و معرفی کلی مخاطبان گروه، موجب کاهش پستهای نامرتبط و اختلاف و تنشهای زائد میشود. همچنین عضویت در گروههای مورد علاقه و احترام به سلیقه اعضا، محیطی خوشایندتر و دوستانهتر برای همه فراهم میکند. در روزگاری که تلفن همراه و تبلتمان بین ما و فرزندانمان مشترک است، رعایت اخلاق در شبکههای اجتماعی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. با شناخت اهداف گروه، تأمل در افزودن اعضا و احترام به سلیقه دیگران، میتوانیم زندگی آنلاین مفیدتر و سالمتری داشته باشیم.