به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ دنیای امروز، دنیای ارتباطات نامیده می‌شود. با گسترش علم الکترونیک و کامپیوتر و رسانه‌های همگانی، کامپیوترها بخش جدایی‌ناپذیر زندگی ما شده‌اند. کودکان ما دو راه بیشتر ندارند: یا کامپیوتر را یاد بگیرند یا در جهانی لبریز از تکنولوژی گم شوند. در کشورهای پیشرفته، کار با کامپیوتر از مقطع کودکستان آموزش داده می‌شود و یاد دادن اصول کامپیوتر به کودک، حتی بیش از آموزش خواندن و نوشتن اهمیت دارد. اما این آموزش باید متناسب با ذهن پویا و خلاق کودک باشد و با بازی و سرگرمی همراه شود. در این گزارش، ضرورت آموزش کامپیوتر به کودکان، نکات عملی برای والدین و خطرات فضای مجازی را بررسی می‌کنیم.

چرا آموزش کامپیوتر به کودکان ضروری است؟

فناوری‌های جدید ارتباطات و اطلاعات، دنیایی را که در آن زندگی می‌کنیم و روش‌های یادگیری چگونه زیستن را تغییر داده‌اند. به گفته کارشناسان، خردسالان و کودکانی که متولد عصر اطلاعات هستند و از آغاز چشم گشودنشان دستگاه‌های الکترونیکی را در مجاورت خود یافته‌اند، سهم مهمی در پیشبرد اهداف و سیاست‌های الکترونیکی اقتصادی یک کشور دارند.

بچه‌ها کامپیوتر را برای تکالیف مدرسه، بازی‌های آموزشی، ارتباط با دوستان و فامیل و سرگرمی‌هایشان استفاده می‌کنند. کودکانی که کار با کامپیوتر را یاد بگیرند، آماده خواهند بود که در دنیای تکنولوژیک کار و زندگی کنند. آنها در عین حال برای دوران دبیرستان و تحصیلات عالی آماده می‌شوند که اغلب کارها و تکالیفشان مبتنی بر کامپیوتر خواهد بود. در کشورهای پیشرفته از سنین کودکی یادگیری کامپیوتر و مثلاً برنامه‌نویسی را آغاز می‌کنند و آن را در دوره‌های تحصیلی پیش از دانشگاه به یک تکامل حداقلی می‌رسانند.

ظرافت‌های آموزش به کودکان

آموزش کودکان، به‌خصوص کودکان کم‌سن و سال، از ظرافت و اهمیت بالایی برخوردار است. ذهن کودکان، ذهنی بسیار پویا و خلاق است و قابلیت یادگیری بی‌نظیری دارد. اگر شما بتوانید علاقه کودک را نسبت به یک موضوع جلب نمایید، بزرگترین قدم را در آموزش کودکان برداشته‌اید.

نکته مهم دیگر این است که کودکان در حال آماده شدن برای زندگی پیچیده‌ای در آینده هستند و دنیای پیچیده و غیرقابل درک ما در نظر کودکان بسیار ساده‌تر و معقول‌تر می‌نماید. هر مهارتی که در کودکی کسب شود، در آینده جزء بزرگترین مهارت‌های شخصی فرد می‌شود. در ضمن شبکه‌های یادگیرنده (نورون‌ها) در کودکی با بار کمتری آمادگی یادگیری بیشتری دارند. بنابراین فرایند آموزش به کودکان باید با فرایند آموزش بزرگسالان متفاوت باشد و طراحی این فرایند وقت ویژه‌ای می‌طلبد.

بچه‌ها به سرعت به سمت کامپیوتر جذب می‌شوند، به‌ویژه زمانی که در یادگیری‌شان از بازی استفاده شود. بچه‌ها در مدت چند هفته کامپیوتر را یاد می‌گیرند.

نقش والدین و رسانه ملی

قطعاً رغبت و دغدغه بسیاری از والدین نیز همین است که کودکانی سالم و خلاق داشته باشند و بیشتر از خود آنها به دنبال فراهم آوردن زمینه‌هایی برای تحقق چنین موضوعی هستند. پس نه تنها سرمایه‌گذاری در این حوزه ریسک تلقی نمی‌شود، بلکه سود مضاعفی را برای کسانی که دارای ایده‌های باارزش باشند به ارمغان خواهد آورد.

از آنجا که در ایران هنوز این امر آن‌طور که باید وارد سیستم آموزشی کشور نشده است و مدارس دروس کامپیوتر ارائه نمی‌دهند، والدین می‌توانند به آسانی در خانه به کودکان کامپیوتر یاد بدهند. همچنین وب‌سایت‌های زیادی هستند که به کودکان کامپیوتر یاد می‌دهند.

رسانه ملی نیز می‌تواند با ساماندهی مثبت، برنامه‌سازان را به ساخت برنامه‌های آموزشی ترغیب و تشویق کند. البته محتوا و قالب این برنامه‌ها نیز باید متناسب با درک ذهنی کودک باشد. مثلاً برنامه‌هایی که به صورت مسابقه و سرگرمی یا داستان‌های تخیلی‌اند، می‌تواند مفید باشد.

نکات عملی برای آموزش کامپیوتر به کودکان

مهارت‌های مختلفی وجود دارد که والدین هنگام آموزش کامپیوتر به کودکان با آن روبرو می‌شوند. این عناوین شامل فهم سیستم‌عامل، دانلود و آپلود، ذخیره‌سازی و باز کردن پرونده‌ها و سازمان‌دهی پرونده‌ها و پوشه‌ها است. در اینجا به نکاتی چند در رابطه با آموزش هدفمند و مقدماتی کامپیوتر به کودکان اشاره می‌گردد:

• معرفی سخت‌افزارها: سخت‌افزارهای مختلف کامپیوتر را به کودک نشان دهید و بگویید هر یک چه کاری انجام می‌دهند؛ مثلاً صفحه‌کلید، ماوس، مانیتور، کیس و درایوها، چاپگر و هر سخت‌افزار متصل به کامپیوتر.

• روشن و خاموش کردن صحیح: به کودک یاد بدهید که چطور کامپیوتر را روشن و با روش درست خاموش کند. به او توضیح دهید که اگر کامپیوتر را به روش نادرست خاموش کند، ممکن است کارتون‌ها و بازی‌های مورد علاقه‌اش خراب بشوند.

• کار با صفحه‌کلید و ماوس: به کودک نحوه حرکت با صفحه‌کلید و ماوس را بیاموزید. در عین حال باید تفاوت کلیک چپ و راست و همچنین کلیک یک‌باره و دابل‌کلیک را به او بگویید. با استفاده از بازی‌های مناسب سن کودک، به صورت عملی این تفاوت را نشان دهید.

• باز کردن برنامه‌ها و مدیریت فایل‌ها: به کودک بیاموزید که چطور برنامه‌ها را باز کند. ایجاد و ذخیره فایل‌ها را به او یاد بدهید. مهارت‌های پایه‌ای تایپ را به کودک یاد بدهید. این کار را می‌توانید با استفاده از مثال‌های خودتان یا یک برنامه نرم‌افزاری آموزش تایپ انجام دهید. نرم‌افزارها باید متناسب با زبان و درک کودک باشد. معمولاً کودک خواندن و نوشتن فارسی یا انگلیسی بلد نیست، اما می‌تواند فارسی یا انگلیسی حرف بزند. پس باید نرم‌افزارها بیشتر حالت گرافیکی و بازی داشته باشند و در ابتدا کودک را علاقه‌مند سازند و البته دارای الگوهای ایرانی و متناسب با شأن فرهنگی جامعه باشند.

• چاپگر و درایوها: نحوه استفاده از چاپگر و استفاده از درایوها را به کودک‌تان یاد بدهید.

• اینترنت و مرورگر: به کودک یاد بدهید چطور به اینترنت وصل شود و یک صفحه مرورگر را باز کند. بخش‌های مختلف مرورگر شامل میله ابزار، نوار آدرس، سوابق و علاقه‌مندی‌ها (History & Bookmarks or Favorites) را نشان دهید. نشان دهید که چطور اطلاعات مورد علاقه‌اش را جستجو کند و روی لینک کلیک کند. سایت‌هایی که بازی‌های کودکانه دارند به او معرفی کنید. او تمایل پیدا می‌کند که دوباره وارد سایت بشود و کار کردن با آن را یاد بگیرد و زود به خاطر بسپرد.

خطرات فضای مجازی و نظارت والدین

در نظر داشته باشید که چون تنوع مطالب ارائه‌شده در فضای مجازی و اینترنت بسیار زیاد است، در واقع کودکان نه تنها در معرض خطر اعتیاد به بازی‌های اینترنتی قرار گرفته‌اند، که در معرض آموزش بسیاری از مسائل غیراخلاقی نیز قرار می‌گیرند. از همین رو والدین باید هوشیار بوده و هم بر ساعات استفاده کودکان خود از اینترنت و هم دسترسی کودکان خویش به سایت‌ها نظارت داشته باشند.

در واقع بی‌حد و مرز بودن دنیای اینترنت و نامحدود بودن آن و جاری نبودن قوانین محدودکننده خاص بر اینترنت، آن را بدل به پدیده‌ای بسیار خطرناک برای کودکان خواهد نمود. بنابراین والدین به موازات توجه به آموزش علوم الکترونیکی عصر اطلاعات به فرزندان خود، می‌بایست عزم جدی و خستگی‌ناپذیری نسبت به محافظت و حراست از آنان در قبال صحت و سلامت این باران اطلاعاتی دنیای مجازی داشته باشند.

نتیجه‌گیری

آموزش کامپیوتر به کودکان در دنیای امروز نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. کودکانی که از سنین پایین با کامپیوتر آشنا می‌شوند، آماده‌ترند تا در دنیای تکنولوژیک آینده کار و زندگی کنند. اما این آموزش باید متناسب با ذهن پویا و خلاق کودک، همراه با بازی و سرگرمی و با نظارت والدین باشد. والدین می‌توانند در خانه به کودکان کامپیوتر یاد بدهند و رسانه ملی نیز می‌تواند با تولید برنامه‌های آموزشی مناسب، این مسیر را هموار کند. در کنار آموزش، نظارت بر استفاده کودک از اینترنت و محافظت از او در برابر خطرات فضای مجازی، وظیفه‌ای انکارناپذیر است. سرمایه‌گذاری در آموزش کامپیوتر به کودکان، نه ریسک، بلکه سودی مضاعف برای آینده آنها و جامعه خواهد بود.