به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ بدن ویتامین D موردنیاز خود را از سه راه اصلی دریافت می‌کند: تولید در پوست بر اثر تابش فرابنفش خورشید، مصرف مواد غذایی حاوی این ویتامین و استفاده از مکمل‌ها.

با کاهش شدت و مدت تابش مؤثر نور خورشید در ماه‌های سرد سال، تولید ویتامین D در پوست نیز ممکن است کمتر شود. از آنجا که منابع غذایی طبیعی این ویتامین محدودند، افرادی که دریافت غذایی کافی ندارند یا کمتر در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند، ممکن است بیشتر در معرض کمبود باشند.

سطح ویتامین D در بدن معمولاً با تغییر فصل نوسان می‌کند و در بسیاری از افراد، میزان آن در اواخر تابستان بیشتر و در اواخر زمستان یا اوایل بهار کمتر است. این تغییر تدریجی است و میزان آن در افراد مختلف تفاوت دارد.

آیا پاییز زمان مناسبی برای شروع مکمل است؟

شروع پاییز می‌تواند زمان مناسبی برای بررسی وضعیت ویتامین D و ارزیابی نیاز به مکمل باشد؛ به‌ویژه برای افرادی که در طول زمستان کمتر در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند یا از عوامل خطر کمبود برخوردارند.

با این حال، مصرف مکمل از ابتدای پاییز برای همه افراد ضرورت ندارد. تصمیم‌گیری درباره مصرف آن باید بر اساس سن، رژیم غذایی، شرایط زندگی، بیماری‌های زمینه‌ای و توصیه‌های پزشکی انجام شود.

همچنین، کاهش نور خورشید به معنای افت ناگهانی ویتامین D نیست. این ویتامین در بدن ذخیره می‌شود و سطح آن با گذشت زمان تغییر می‌کند؛ بنابراین، زمان و مقدار مصرف مکمل را نمی‌توان صرفاً بر اساس آغاز فصل پاییز تعیین کرد.

چه عواملی خطر کمبود ویتامین D را افزایش می‌دهند؟

رنگ پوست: پوست تیره‌تر به دلیل داشتن ملانین بیشتر، در شرایط یکسان نور خورشید ویتامین D کمتری تولید می‌کند. به همین دلیل، افرادی با پوست تیره ممکن است بیشتر در معرض کمبود باشند؛ هرچند میزان خطر به شرایط زندگی و عوامل دیگر نیز بستگی دارد.

سن: با افزایش سن، توانایی پوست برای تولید ویتامین D کاهش می‌یابد. سالمندان همچنین ممکن است به دلیل کمتر بیرون رفتن از منزل یا داشتن مشکلات تغذیه‌ای، بیشتر در معرض کمبود قرار گیرند.

اضافه‌وزن و چاقی: چاقی با پایین‌تر بودن سطح ویتامین D در خون ارتباط دارد. با این حال، نمی‌توان برای همه افراد دارای اضافه‌وزن، مقدار ثابتی از مکمل را توصیه کرد؛ دوز مناسب باید متناسب با شرایط فرد تعیین شود.

سبک زندگی: ماندن طولانی‌مدت در محیط‌های بسته، پوشاندن بیشتر سطح پوست و دریافت ناکافی ویتامین D از غذا می‌توانند خطر کمبود را افزایش دهند. استفاده از ضدآفتاب نیز تولید این ویتامین در پوست را کاهش می‌دهد، اما این موضوع به معنای توصیه به حذف ضدآفتاب یا قرار گرفتن بی‌محابا در معرض نور خورشید نیست.

بیماری‌ها و داروها: برخی اختلالات گوارشی و بیماری‌های مؤثر بر جذب چربی، بیماری‌های کلیوی یا کبدی و بعضی داروها ممکن است بر وضعیت ویتامین D بدن اثر بگذارند. افراد دارای چنین شرایطی بهتر است درباره نیاز به مکمل با پزشک مشورت کنند.

بهترین زمان روز برای مصرف ویتامین D

ویتامین D محلول در چربی است و مصرف آن همراه با غذا، به‌ویژه وعده‌ای که مقداری چربی دارد، ممکن است جذب آن را بهبود دهد.

با این حال، شواهد درباره میزان تأثیر ترکیب وعده غذایی و زمان مصرف بر جذب این ویتامین یکسان نیست. در عمل، انتخاب زمانی مشخص که فرد بتواند مصرف مکمل تجویزشده را به‌طور منظم ادامه دهد، اهمیت دارد.

نیازی نیست همه افراد ویتامین D را در ساعت خاصی از روز مصرف کنند. در صورت تجویز مکمل، رعایت دستور مصرف روی فرآورده یا توصیه پزشک و داروساز اهمیت بیشتری دارد.

آیا پیش از مصرف مکمل باید آزمایش خون داد؟

آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح ۲۵-هیدروکسی ویتامین D می‌تواند در بررسی کمبود به کار رود؛ اما انجام آن برای تمام افراد سالم و بدون علامت، به‌طور معمول ضروری نیست.

پزشک ممکن است با توجه به سابقه بیماری، عوامل خطر، علائم یا شرایط خاص فرد، آزمایش را درخواست کند. در برخی موارد نیز مکمل بر اساس نیازهای تغذیه‌ای و توصیه‌های بالینی تجویز می‌شود، بدون آنکه انجام آزمایش برای همه افراد الزامی باشد.

بنابراین، نه انجام آزمایش برای تمام افراد پیش از مصرف هر مقدار مکمل ضرورت دارد و نه شروع خودسرانه مکمل با دوز بالا توصیه می‌شود.

روزانه چه مقدار ویتامین D نیاز داریم؟

مقدار توصیه‌شده روزانه ویتامین D برای بیشتر بزرگسالان تا ۷۰ سال، ۶۰۰ واحد بین‌المللی و برای افراد بالای ۷۰ سال، ۸۰۰ واحد بین‌المللی است. این مقادیر شامل مجموع دریافت از غذا و مکمل می‌شوند و لزوماً به معنای نیاز همه افراد به مصرف همین مقدار مکمل نیستند.

برخی افراد ممکن است به مکمل نیاز داشته باشند و در مواردی نیز پزشک برای درمان کمبود، دوز متفاوتی تجویز کند. افراد دارای چاقی، اختلالات جذب یا بیماری‌های خاص ممکن است به ارزیابی و برنامه درمانی متفاوتی نیاز داشته باشند.

حد بالای قابل‌تحمل مصرف روزانه ویتامین D برای بیشتر بزرگسالان، ۴۰۰۰ واحد بین‌المللی از مجموع منابع دریافت است. این مقدار، هدف مصرف روزانه نیست؛ بلکه حد بالایی است که مصرف بیشتر از آن بدون نظارت پزشکی می‌تواند خطر عوارض را افزایش دهد. در برخی شرایط پزشکی، پزشک ممکن است برای مدت مشخص دوز بالاتری تجویز کند.

مصرف بیش از نیاز ویتامین D می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون و بروز مشکلاتی مانند تهوع، ضعف و آسیب کلیوی شود. به همین دلیل، مصرف دوزهای بالا یا ترکیب چند فرآورده حاوی ویتامین D باید با دقت انجام شود.

در پاییز و زمستان چگونه از کمبود ویتامین D پیشگیری کنیم؟

برای حفظ وضعیت مناسب ویتامین D، توجه به چند نکته ضروری است:

• از منابع غذایی حاوی ویتامین D، مانند ماهی‌های چرب، زرده تخم‌مرغ و محصولات غنی‌شده استفاده کنید.

• در صورت قرار داشتن در گروه‌های در معرض خطر، درباره نیاز به مکمل با پزشک مشورت کنید.

• از مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکمل بپرهیزید.

• در صورت ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف داروهایی که ممکن است بر سطح ویتامین D اثر بگذارند، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.

• برای جبران کمبود احتمالی، به مصرف مکمل به‌تنهایی اکتفا نکنید و در صورت توصیه پزشک، وضعیت خود را با آزمایش یا ارزیابی بالینی پیگیری کنید.

با کاهش نور خورشید در ماه‌های سرد سال، توجه به دریافت کافی ویتامین D اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ با این حال، شروع مکمل از پاییز یک توصیه یکسان برای همه نیست. شناخت عوامل خطر و انتخاب مقدار مناسب بر اساس شرایط فردی، راه مطمئن‌تری برای پیشگیری از کمبود و پرهیز از مصرف غیرضروری مکمل‌هاست.