به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ همیشه به ما گفتهاند که گوشی و تبلت، دشمن مغز کودکان هستند؛ ابزاری که تمرکز را میگیرد، خلاقیت را میکشد و به رشد شناختی آسیب میزند. اما یک مطالعه جدید و بلندمدت در فنلاند، این تصویر سادهشده را پیچیدهتر کرده است. پژوهشگران فنلاندی با پیگیری ۲۶۰ کودک به مدت هشت سال، به این نتیجه رسیدهاند که زمان استفاده از صفحهنمایش، همیشه بد نیست و حتی ممکن است مزایای شگفتانگیزی داشته باشد؛ مشروط بر اینکه کودکان با صفحهنمایش، کارهایی فراتر از تماشای منفعلانه انجام دهند.
روش پژوهشپژوهشگران فنلاندی در یک مطالعه طولی هشتساله، ۲۶۰ کودک را از دوران کودکی تا نوجوانی تحت نظر قرار دادند. آنها فعالیت بدنی، رفتار بیتحرک و زمان استفاده از صفحهنمایش کودکان را در طول این سالها پیگیری کردند و سپس در میانگین سنی تقریباً ۱۶ سالگی، ارتباط این عوامل را با پردازش شناختی اندازهگیری کردند.
این پژوهش از روشهای دقیق و معتبری برای ارزیابی فعالیت بدنی و زمان صفحهنمایش استفاده کرده و یکی از معدود مطالعات بلندمدتی است که به بررسی این ارتباط در بازه زمانی گسترده پرداخته است.
یافته اصلی؛ صفحهنمایش میتواند مفید باشدبرخلاف تصور رایج، پژوهشگران دریافتند که زمان بیشتر استفاده از صفحهنمایش در طول این سالها، با پردازش شناختی بهتر در نوجوانی مرتبط بوده است. به عبارت دیگر، کودکانی که زمان بیشتری را با صفحهنمایش سپری کردهاند، در سن ۱۶ سالگی توانایی شناختی بالاتری نسبت به همسالان خود داشتهاند.
این یافته به این معنا نیست که هر نوع استفاده از صفحهنمایش مفید است؛ بلکه نشان میدهد که نوع فعالیت با صفحهنمایش، از خودِ زمان صرفشده، مهمتر است. پژوهشگران تأکید میکنند که آنچه کودکان با صفحهنمایش خود انجام میدهند، کلید اصلی این رابطه است. فعالیتهایی که تفکر فعال، حل مسئله، خلاقیت و یادگیری را تقویت میکنند، میتوانند اثرات مثبتی بر مغز بگذارند، در حالی که تماشای منفعلانه محتوا، چنین مزیتی ندارد.
فعالیت بدنی؛ تصویری پیچیدهتریافتههای مربوط به فعالیت بدنی در این مطالعه، چندان ساده و صریح نبود. برخی از انواع فعالیت بدنی، با حافظه کاری بهتر در کودکان مرتبط بودند، اما فعالیت کلی بدنی اندازهگیریشده توسط دستگاههای ردیابی، هیچ ارتباطی با توان پردازش شناختی در کودکان نشان نداد.
به عبارت دیگر، نوع فعالیت بدنی اهمیت دارد، نه صرفاً میزان تحرک. پژوهشگران معتقدند که ارتباط فعالیت بدنی و رفتار کمتحرک با پردازش شناختی، پیچیده است و به عواملی مانند جنسیت، نوع فعالیت بدنی، روش ارزیابی و مدت زمان بیتحرکی بستگی دارد.
تفاوتهای جنسیتی؛ پسران و دختران، مسیرهای متفاوتپژوهشگران همچنین دریافتند که پسران و دختران ممکن است از انواع مختلف فعالیت بدنی با توجه به سلامت مغز بهرهمند شوند. این یافته، نشان میدهد که یک نسخه واحد برای همه کودکان وجود ندارد و والدین و مربیان باید به تفاوتهای فردی و جنسیتی در طراحی برنامههای فعالیت بدنی و استفاده از صفحهنمایش توجه کنند.
توصیههای پژوهشگران؛ تعادل، کلید اصلیپژوهشگران فنلاندی با وجود این یافتههای جدید، توصیه میکنند که نباید زمان استفاده از صفحهنمایش را صرفاً مضر یا صرفاً مفید دانست. آنها بر اهمیت یافتن تعادل مناسب بین فعالیت بدنی و زمان استفاده از صفحهنمایش تأکید دارند تا از تفکر فعال کودکان حمایت شود.
به گفته این پژوهشگران، والدین و معلمان باید فعالیتهای صفحهنمایشی را که تفکر فعال، حل مسئله، خلاقیت و یادگیری را تقویت میکنند، تشویق کنند و کودکان را به استفاده از صفحهنمایش بهعنوان یک ابزار آموزشی و خلاقانه، نه یک سرگرمی منفعلانه، ترغیب نمایند.
پژوهش جدید فنلاندی، روایت سادهشدهی «صفحهنمایش برابر با آسیب مغزی» را به چالش کشیده است. این مطالعه نشان میدهد که وقتگذرانی کودکان با گوشی و تبلت، در صورتی که با محتوای فعال، خلاقانه و حلمسئلهمحور همراه باشد، میتواند به رشد شناختی کمک کند. با این حال، این یافتهها به معنای رها کردن کامل کودکان در دنیای دیجیتال نیست. هدف، یافتن تعادلی هوشمندانه است؛ تعادلی که در آن صفحهنمایش، بهجای ابزاری برای فرار از واقعیت، به ابزاری برای کشف، یادگیری و خلاقیت تبدیل شود. پژوهشگران تأکید دارند که برای تأیید قطعی این یافتهها، به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما آنچه روشن است، این است که زمان آن رسیده که نگاه سیاهوسفید خود را به صفحهنمایشها کنار بگذاریم و به جای آن، به کیفیت و محتوای استفاده از آنها توجه کنیم.