به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ بر اساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت و مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، کودکان به دلیل ویژگی‌های فیزیولوژیکی خاص، آسیب‌پذیرترین گروه در برابر گرمای شدید هستند. سیستم تنظیم حرارت بدن کودکان هنوز به طور کامل تکامل نیافته است و آنها نسبت به بزرگسالان عرق کمتری تولید می‌کنند، بنابراین توانایی کمتری برای خنک‌سازی بدن از طریق تبخیر دارند. همچنین نسبت سطح پوست به وزن در کودکان بیشتر است، به این معنا که آنها گرمای محیط را سریع‌تر جذب می‌کنند.

از همه مهم‌تر، کودکان اغلب قادر به تشخیص و ابراز علائم گرمازدگی نیستند و به بزرگسالان وابسته هستند تا از آنها مراقبت کنند. این عوامل باعث می‌شود که گرمازدگی در کودکان بسیار سریع‌تر و شدیدتر از بزرگسالان رخ دهد.

خستگی گرمایی؛ زنگ خطر جدی که نباید نادیده گرفته شود

خستگی گرمایی معمولاً قبل از گرمازدگی رخ می‌دهد و اگر کودک ظرف ۳۰ دقیقه خنک نشود، ممکن است به مرحله گرمازدگی برسد که یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی است. علائم هشداردهنده خستگی گرمایی در کودکان عبارتند از:

• دمای مرکزی بدن (دمای اندام‌های حیاتی داخلی) بیش از ۳۸ درجه، اما کمتر از ۴۰ درجه سانتی‌گراد

• تغییرات رفتاری: تحریک‌پذیری، کج‌خلقی، بی‌قراری یا برعکس خستگی و بی‌حالی

• علائم جسمی: پوست سرد و مرطوب، تعریق بیش از حد، تشنگی شدید، اشتهای کم یا بی‌اشتهایی

• علائم گوارشی: حالت تهوع، استفراغ یا اسهال

• علائم عصبی: سردرد، سرگیجه، ضعف، غش‌کردن

• علائم قلبی-تنفسی: نبض یا تنفس سریع

• گرفتگی عضلات در پاها، معده یا بازوها

• عرق‌سوز شدن که ممکن است با لکه‌های کوچک و برجسته و تورم خفیف همراه باشد

نکته کلیدی: اگر کودک دچار خستگی گرمایی شد، کمتر از ۳۰ دقیقه فرصت دارید تا او را خنک کنید و از پیشرفت به گرمازدگی جلوگیری کنید.

گرمازدگی؛ وضعیت اورژانسی که نیاز به اقدام فوری دارد

گرمازدگی (Heatstroke) جدی‌ترین شکل آسیب‌های ناشی از گرماست و اگر فوراً درمان نشود، می‌تواند باعث آسیب طولانی‌مدت به اندام‌های حیاتی از جمله مغز، قلب و کلیه‌ها و حتی کما و مرگ شود. علائم هشداردهنده گرمازدگی در کودکان عبارتند از:

• دمای مرکزی بدن به ۴۰.۵ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر

• پوست برافروخته، گرم و خشک (عدم تعریق، برخلاف خستگی گرمایی که با تعریق زیاد همراه است)

• حالت تهوع یا استفراغ

• نبض یا تنفس سریع

• سردرد شدید

• تغییرات سطح هوشیاری: گیجی، هذیان، لکنت زبان

• تشنج

• از دست دادن هوشیاری

توجه: اگر هر یک از این علائم را مشاهده کردید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید و در حین انتظار برای کمک، اقدامات خنک‌سازی را آغاز کنید.

راهکارهای پیشگیری از گرمازدگی در کودکان

با توجه به اینکه کودکان به مراتب آسیب‌پذیرتر از بزرگسالان هستند، رعایت نکات پیشگیرانه زیر در روزهای گرم ضروری است:

۱. مدیریت زمان حضور در فضای باز: کودکان را در گرم‌ترین ساعات روز (معمولاً ۱۱ صبح تا ۴ بعدازظهر) در مناطق سایه‌دار نگه دارید و از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور مستقیم خورشید خودداری کنید.

۲. هیدراتاسیون منظم: مطمئن شوید کودکان به‌طور مداوم آب می‌نوشند، حتی اگر تشنه نیستند. برای نوزادان زیر ۶ ماه، به دفعات از شیر مادر یا شیر خشک استفاده کنید. آب برای نوزادان زیر ۶ ماه توصیه نمی‌شود زیرا ممکن است سطح سدیم آنها را نامتعادل کند.

۳. لباس مناسب: به کودکان به اندازه بزرگسالان لباس بپوشانید و نوزادان را در پتو، کلاه یا لایه‌های اضافی نپیچید. لباس‌های نخی، سبک و گشاد بهترین گزینه برای روزهای گرم هستند.

۴. ایمنی کالسکه و خودرو: هرگز کالسکه را با پتو یا پارچه نپوشانید، زیرا جریان هوا را محدود و داخل کالسکه را سریع‌تر از دمای بیرون گرم می‌کند. همچنین هرگز کودک را در خودروی پارک‌شده رها نکنید؛ دمای داخل خودرو حتی در روزهای معتدل نیز می‌تواند در عرض چند دقیقه به سطح کشنده برسد.

۵. توصیه‌های خواب ایمن: برای نوزادان، توصیه‌های خواب ایمن را دنبال کنید و شب‌ها لباس‌های سبک‌تر به آنها بپوشانید تا از گرم شدن بیش از حد جلوگیری شود.

۶. ایمنی در آب: اگرچه شنا یا بازی در آب راه خوبی برای خنک کردن کودکان در روزهای گرم است، اما رعایت نکات احتیاطی ضروری است. سالانه حدود ۷۵ هزار کودک زیر پنج سال در سراسر جهان بر اثر غرق‌شدن جان خود را از دست می‌دهند و غرق‌شدگی سومین علت اصلی مرگ و میر کودکان ۵ تا ۱۴ سال است. هرگز کودکان را بدون نظارت در نزدیکی آب رها نکنید.

اقدامات فوری هنگام بروز علائم گرمازدگی در کودکان

اگر کودک دچار خستگی گرمایی شد یا شما منتظر کمک پزشکی برای مورد گرمازدگی هستید، این نکات را رعایت کنید:

۱. انتقال به جای خنک: فوراً کودک را به خنک‌ترین و سایه‌دارترین مکان در دسترس منتقل کنید (ترجیحاً به داخل ساختمان با تهویه مطبوع).

۲. کاهش پوشش: هر لایه لباس غیرضروری، مانند جوراب، کلاه و لباس‌های اضافی را درآورید تا بدن کودک بتواند گرما را دفع کند.

۳. آبرسانی: اگر کودک هوشیار است، به او نوشیدنی‌های خنک (ترجیحاً آب یا نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت) بدهید. برای نوزادان زیر ۶ ماه، شیر مادر یا شیر خشک بدهید.

۴. خنک‌سازی فیزیکی: از اسپری آب خنک استفاده کنید، کودک را در وان آب خنک (نه یخ) قرار دهید، یا کیسه‌های یخ پیچیده‌شده در پارچه را روی نواحی کشاله ران، گردن و زیر بغل قرار دهید. همچنین می‌توانید از پارچه‌های خنک و مرطوب روی بدن کودک استفاده کنید.

۵. تماس با اورژانس: در صورت مشاهده علائم گرمازدگی (دمای بالای ۴۰ درجه، پوست خشک و گرم، گیجی یا تشنج)، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. کودک گرمازده باید فوراً تحت درمان اورژانسی قرار گیرد تا از آسیب به اندام‌ها، کما و مرگ جلوگیری شود.

جمع‌بندی

گرمازدگی در کودکان یک وضعیت جدی و بالقوه کشنده است که با آگاهی و اقدام سریع قابل پیشگیری است. والدین، مراقبان و مربیان باید با علائم خستگی گرمایی و گرمازدگی در کودکان آشنا باشند و در روزهای گرم، نکات پیشگیرانه مانند هیدراتاسیون منظم، پوشش مناسب و اجتناب از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما را جدی بگیرند. به یاد داشته باشید که کودکان آسیب‌پذیرترین گروه در برابر گرمای شدید هستند و هر تأخیر در تشخیص و درمان می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.