به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ زنان سرپرست خانوار به‌دلیل برعهده داشتن هم‌زمان مسئولیت تأمین معاش و مراقبت از اعضای خانواده، ممکن است فرصت کمتری برای رسیدگی به سلامت خود داشته باشند. در چنین شرایطی، دسترسی به خدمات پیشگیرانه و تشخیصی و شناسایی زودهنگام بیماری‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
بر همین اساس، سازمان بهزیستی کشور با اجرای برنامه پایش و غربالگری سلامت جسمی زنان سرپرست خانوار در گروه سنی ۳۵ تا ۶۰ سال، تلاش کرده است دسترسی این گروه را به خدمات سلامت تسهیل کند.
به گفته مریم خاک‌رنگین، مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور، مددکاران اجتماعی با شناسایی و معرفی زنان واجد شرایط، نقش مهمی در مراجعه بیش از ۸۰ هزار نفر از آنان به مراکز خدمات جامع سلامت داشته‌اند.
بررسی آمارهای اعلام‌شده از اجرای این برنامه نشان می‌دهد میزان مشارکت در استان‌های مختلف یکسان نبوده است؛ به‌طوری‌که استان‌های سمنان، خراسان جنوبی، کرمانشاه و یزد موفق شده‌اند تمام زنان سرپرست خانوار گروه سنی هدف را غربالگری کنند. همچنین خوزستان با نزدیک به ۱۰ هزار مراجعه، بیشترین تعداد مراجعه‌کنندگان را به خود اختصاص داده و استان‌های خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
اختصاص ۴۰ میلیارد تومان برای حمایت از سلامت زنان
یکی از موانع دسترسی گروه‌های کم‌برخوردار به خدمات سلامت، هزینه‌های مربوط به آزمایش‌ها، تشخیص، درمان و رفت‌وآمد به مراکز درمانی است. این مسئله برای زنانی که مسئولیت تأمین هزینه‌های زندگی خانواده را نیز برعهده دارند، می‌تواند پیگیری مشکلات جسمی را دشوارتر کند.
خاک‌رنگین با اشاره به حمایت‌های مالی سازمان بهزیستی می‌گوید در موارد لازم، کمک‌هزینه‌های مرتبط با غربالگری، درمان و ایاب‌وذهاب در اختیار مددجویان قرار گرفته است تا مشکلات مالی مانع استفاده آنان از خدمات مورد نیاز نشود.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی سازمان بهزیستی، سال گذشته ۴۰ میلیارد تومان اعتبار به این بخش اختصاص یافت و در جریان اجرای برنامه، یک‌هزار و ۷ مورد بیماری جدی شناسایی شد.
اهمیت این آمار تنها به شناسایی موارد بیماری محدود نمی‌شود؛ بلکه نتیجه نهایی به این بستگی دارد که افراد شناسایی‌شده تا چه اندازه بتوانند خدمات تشخیصی تکمیلی و درمان مناسب دریافت کنند.
پیگیری درمان؛ حلقه تکمیل‌کننده غربالگری
غربالگری زمانی می‌تواند به بهبود سلامت منجر شود که پس از شناسایی موارد مشکوک یا مبتلا، مسیر ارجاع، تشخیص قطعی و درمان نیز دنبال شود. به همین دلیل، سازمان بهزیستی در مرحله جدید اجرای برنامه، پیگیری وضعیت درمان زنان شناسایی‌شده را در دستور کار قرار داده است.
مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور تأکید کرده است که هدف این برنامه نباید صرفاً به شناسایی اولیه بیماری محدود بماند، بلکه ارتباط میان بهزیستی و نظام سلامت باید به‌گونه‌ای تقویت شود که مددجویان بتوانند مراحل بعدی تشخیص و درمان را نیز طی کنند.
یکی از اقدامات پیش‌بینی‌شده در این زمینه، پیگیری نشان‌دار شدن دفترچه‌های بیمه افراد واجد شرایط برای استفاده از اعتبارات صندوق حمایت از بیماران خاص و صعب‌العلاج است؛ اقدامی که می‌تواند بخشی از فشار مالی درمان را برای خانواده‌های مشمول کاهش دهد.
در این تقسیم کار، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز مسئولیت تسهیل ارجاع بیماران به مراکز تخصصی در بیمارستان‌های دانشگاهی و دولتی، انجام بررسی‌های تکمیلی مانند ماموگرافی و سونوگرافی و انتقال نتایج بررسی‌ها به واحدهای بهزیستی را برعهده دارد.
گسترش برنامه غربالگری به اعضای خانواده
برنامه مشترک سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت قرار است در مرحله بعد، گروه‌های بیشتری را پوشش دهد. بر اساس اعلام مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور، توسعه خدمات پایش و غربالگری سلامت برای تمام زنان سرپرست خانوار و اعضای خانواده و افراد تحت سرپرستی آنان پیش‌بینی شده است.
به گفته خاک‌رنگین، طی ماه‌های گذشته جلسات کارشناسی میان سازمان بهزیستی و معاونت بهداشت وزارت بهداشت برگزار شده و دو دستگاه در حال نهایی‌کردن نامه‌ای مشترک برای بهینه‌سازی روند اجرای برنامه و استفاده مؤثرتر از نتایج آن هستند.
یکی از محورهای این همکاری، بررسی و صحت‌سنجی اطلاعات مربوط به موارد شناسایی‌شده سرطان است. در همین راستا، قرار است از ظرفیت کارشناسان و نظام ثبت سرطان وزارت بهداشت برای بررسی سوابق بیماری و وضعیت تشخیصی افراد استفاده شود تا نتایج غربالگری با دقت بیشتری ارزیابی شود.
توسعه برنامه به اعضای خانواده می‌تواند دامنه خدمات پیشگیرانه را افزایش دهد؛ بااین‌حال، اثربخشی آن به فراهم‌بودن زیرساخت‌های تشخیصی، دسترسی به مراکز درمانی و امکان پیگیری مستمر افراد نیازمند خدمات بستگی دارد.
سلامت زنان سرپرست خانوار؛ فراتر از شناسایی بیماری
تقویت ارتباط میان شبکه بهداشت و مددکاران اجتماعی سازمان بهزیستی، از دیگر محورهای همکاری دو دستگاه است. این ارتباط می‌تواند معرفی بیماران، ارجاع به مراکز درمانی، پیگیری وضعیت سلامت و دریافت نتایج تشخیصی را تسهیل کند.
خاک‌رنگین تأکید می‌کند که اثربخشی برنامه را نمی‌توان تنها با تعداد افراد غربالگری‌شده یا بیماری‌های شناسایی‌شده سنجید؛ بلکه میزان دسترسی بیماران به خدمات تخصصی، امکان تأمین هزینه‌های درمان و استمرار پیگیری تا دریافت خدمات مورد نیاز نیز اهمیت دارد.
برای زنانی که هم‌زمان مسئول تأمین معاش و مراقبت از اعضای خانواده هستند، شناسایی بیماری بدون فراهم‌شدن امکان درمان، لزوماً به بهبود وضعیت سلامت منجر نمی‌شود. ازاین‌رو، تداوم همکاری سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت و گسترش خدمات به اعضای خانواده زنان سرپرست خانوار، زمانی اثربخش خواهد بود که زنجیره‌ای پیوسته از پیشگیری و غربالگری تا تشخیص، ارجاع، حمایت مالی و درمان شکل بگیرد.
در نهایت، موفقیت این برنامه نه فقط در شناسایی هزاران مورد بیماری، بلکه در تعداد افرادی مشخص خواهد شد که پس از شناسایی، به خدمات تشخیصی و درمانی مورد نیاز دسترسی پیدا می‌کنند و می‌توانند سلامت خود را در کنار مسئولیت‌های خانوادگی حفظ کنند.