به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ خستگی مداوم از شکایت‌های شایع در مراجعه به پزشک است و می‌تواند دلایل گوناگونی، از کم‌خونی و اختلالات متابولیکی تا مشکلات روانی و خواب، داشته باشد. در کنار علل شناخته‌شده، کمبود ویتامین B12 و فولات نیز ممکن است در بروز برخی از این علائم نقش داشته باشد؛ دو ماده مغذی که برای ساخت DNA، تولید سلول‌های خونی و عملکرد طبیعی دستگاه عصبی ضروری‌اند.
کمبود این ویتامین‌ها می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله تغذیه نامناسب، رژیم‌های غذایی فاقد محصولات حیوانی و برخی بیماری‌های مختل‌کننده جذب مواد مغذی ایجاد شود. با وجود این، خستگی به‌تنهایی نشانه کمبود ویتامین نیست و برای شناسایی علت اصلی آن، بررسی پزشکی ضرورت دارد.
ارتباط کمبود ویتامین‌ها با خستگی
هنگام بررسی خستگی طولانی‌مدت، معمولاً عواملی مانند کمبود آهن، اختلالات تیروئید، دیابت، مشکلات خواب و افسردگی مورد توجه قرار می‌گیرند. کمبود B12 و فولات نیز می‌تواند به کم‌خونی و بروز ضعف و کاهش انرژی منجر شود؛ همچنین کمبود B12 در برخی افراد با علائم عصبی و اختلالات شناختی همراه است.
بررسی سطح این ویتامین‌ها در خون می‌تواند به تشخیص کمک کند، اما تفسیر نتایج باید با توجه به علائم، سابقه پزشکی و عوامل خطر انجام شود. در موارد مشکوک، پزشک ممکن است آزمایش‌های تکمیلی، از جمله اندازه‌گیری هموسیستئین یا اسید متیل‌مالونیک، را درخواست کند. افزایش هموسیستئین می‌تواند با کمبود B12 یا فولات ارتباط داشته باشد، اما به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست.
پژوهش جدید چه می‌گوید؟
در پژوهشی انجام‌شده در ژاپن، بیش از ۶۰۰ نفر از نظر میزان خستگی جسمی، خستگی ذهنی و شاخص‌های مرتبط با ویتامین‌های B12 و B9 بررسی شدند. نتایج گزارش‌شده حاکی از آن بود که سطح بالاتر هموسیستئین با خستگی شدیدتر در مردان و کاهش انگیزه ذهنی برای فعالیت‌ها در زنان ارتباط دارد.
با این حال، چنین ارتباطی لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی نیست. این یافته‌ها ثابت نمی‌کنند که کمبود این ویتامین‌ها علت مستقیم خستگی بوده یا مصرف مکمل‌ها در همه افراد خستگی را برطرف می‌کند. برای روشن‌شدن این موضوع، به پژوهش‌های بیشتر نیاز است.
چه کسانی بیشتر در معرض کمبود هستند؟
افرادی که رژیم غذایی وگان دارند، مبتلایان به برخی بیماری‌های گوارشی و کسانی که جذب مواد مغذی در بدنشان مختل شده است، ممکن است بیشتر در معرض کمبود B12 قرار داشته باشند. مصرف طولانی‌مدت برخی داروها، از جمله متفورمین و داروهای کاهنده اسید معده، نیز می‌تواند در بعضی افراد با کاهش سطح این ویتامین ارتباط داشته باشد.
ویتامین B12 در گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و برخی مواد غذایی غنی‌شده یافت می‌شود. فولات نیز در سبزیجات برگ‌سبز، حبوبات و برخی میوه‌ها وجود دارد. دریافت متعادل این مواد مغذی از رژیم غذایی، در کنار بررسی عوامل خطر، می‌تواند به حفظ سلامت کمک کند.
خستگی طولانی‌مدت را نادیده نگیرید
کمبود B12 ممکن است علاوه بر خستگی، با گزگز دست‌وپا، مشکلات حافظه، اختلال تمرکز و زخم‌های دهانی همراه باشد؛ هرچند این علائم اختصاصی نیستند و می‌توانند دلایل دیگری نیز داشته باشند.
اگر خستگی برای مدتی طولانی ادامه پیدا کرده، زندگی روزمره را مختل می‌کند یا با علائم دیگری همراه است، مراجعه به پزشک برای بررسی علت آن ضروری است. مصرف خودسرانه مکمل‌ها جایگزین تشخیص پزشکی نیست؛ به‌ویژه آنکه انتخاب نوع درمان و دوز مناسب باید بر اساس وضعیت فرد انجام شود.