به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ امروز ۵ مرداد ۱۴۰۵، برابر با ۵/۵//۱۴۰۵ است؛ روزی که برای بسیاری از ایرانیان نمادی از خوشیمنی، تقارن و ماندگاری محسوب میشود. این روزها، از هفتهها قبل، دفاتر ازدواج و بیمارستانها شاهد رقابتی پنهان اما جدی برای ثبت لحظات مهم زندگی در این تاریخ خاص بودهاند.
چهارم تیرماه ۱۴۰۴، تاریخ ۴/۴//۱۴۰۴، یکی از آن روزهایی بود که دفترهای ازدواج و طلاق ماهها قبل پر شده بود. یک داماد جوان برای ثبت نوبت عقد در آن تاریخ، حاضر بود هر هزینهای بپردازد: «هزینهاش هر چی باشه ۲ برابرش رو میدم... فقط نذار همین اول کاری پیش نامزدم و خونوادش ضایع شم.» .
امروز اما نوبت به ۵/۵/۱۴۰۵ رسیده است. روزی که پنجمین روز از پنجمین ماه سال ۱۴۰۵ را رقم میزند و برای بسیاری، فرصتی است برای ماندگار کردن یک تاریخ خاص در شناسنامه یا سند ازدواج.
تبِ تاریخهای رند؛ از شناسنامه تا اتاق زایمان
این قصه فقط به مراسم عقد محدود نمیشود. در بلوک زایمان بیمارستانها، صف والدینی که میخواهند فرزندشان در تاریخهای رند به دنیا بیاید، هر سال طولانیتر میشود. خانم فاطمه که فرزندش را در تاریخ ۹۳/۳/۳ به دنیا آورده، میگوید: «من وقتی باردار شدم متوجه شدم که زمان تولد دخترم یا اواخر اردیبهشت است یا اوایل خرداد. خیلی خوشحال بودم و دلم میخواست در خرداد و بهویژه سوم خرداد به دنیا بیاید تا تاریخ رندی در شناسنامهاش ثبت شود.» .
اما گاهی این اصرار به قیمت سلامت نوزاد تمام میشود. مرجان کربلایی، روانشناس کودک و نوجوان، هشدار میدهد که «زردی، مشکلات گوارشی و کولیکهای نوزادی و افت قند خون در نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا میآیند، از جمله عوارض چنین زایمانهایی است» و تأکید میکند که «بیشترین تکامل مغزی جنین در چند هفته آخر حاملگی است» .
ریشههای روانشناختی؛ وسواس یا نمایش؟
این روانشناس با اشاره به اینکه انتخاب تاریخ تولد رند میتواند یکی از خصوصیات شخصیت وسواسی باشد، توضیح میدهد: «افرادی که دارای شخصیت وسواسی هستند تمایل دارند زندگی کاملاً بیعیب و نقصی داشته باشند. این افراد اشتغال ذهنی عمیق با موضوعاتی مثل نظم و ترتیب، کمالگرایی و ایرادگیری، کنترل شدید همه مسائل و داشتن چارچوبهای انعطافناپذیر هستند.» .
در کنار شخصیتهای وسواسی، شخصیتهای نمایشی هم تمایل زیادی به تاریخهای لاکچری نشان میدهند. کربلایی در این باره میگوید: «شخصیتهای نمایشی دوست دارند همیشه خود را برتر نشان دهند و همیشه در معرض دید و تعریف دیگران قرار گیرند» و علاوه بر موارد ذکر شده در مورد اختلالات روانشناختی، «فقر فرهنگی (چشم و همچشمی) هم باعث این فاجعه اجتماعی خواهد شد» .
عوارض جسمی؛ وقتی تاریخ از سلامت مهمتر میشود
یک ماما در یکی از بیمارستانهای تهران درباره عوارض این رویه هشدار میدهد: «نوزاد در ماه آخر رشدش بسیار حساس است و تکتک روزها دارای اهمیت هستند. در زایمان طبیعی که به هیچ عنوان تاریخ دقیقی نمیتوان مشخص کرد. سزارین هم بسته به اینکه نوزاد چقدر وزن گرفته و تا چه حد رشد داشته میتوان دو، سه روز دیر و زود انجام گیرد؛ اما اینکه بشود یک یا دو هفته زایمان عقب و جلو بیافتد به این سادگیها نیست.» .
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، فقط ۵ تا ۱۵ درصد زایمانها منجر به سزارین میشود، در حالی که براساس تحقیقات موجود، ۴۰.۴ درصد زایمانها در ایران به روش سزارین انجام میشود. سزارینهای غیرضروری، علاوهبر خطرات آن بهعنوان یک عمل جراحی بزرگ برای مادر و نوزاد، باعث تحمیل هزینههای فراوان به خانواده و جامعه میشود .
عفونت، خونریزی، عوارض بیهوشی، احتمال نیاز به تزریق خون و عوارض روانی از خطرات اثباتشده سزارین برای مادر است و درباره نوزاد نیز میتوان به مشکلات تنفسی و تولد زودرس اشاره کرد.
ریشههای تاریخی؛ از دهه ۷۰ تا امروز
تب تاریخهای رند سابقهای طولانی دارد. به گزارش همشهری آنلاین، «تا همین چهار سال پیش که عمرمان در قرن گذشته سپری میشد هر ۱۰ سال یکبار سر و کله این موج پیدا میشد و البته حقیقتاً قصه از سال ۱۳۷۷ رنگ جدیتری به خود گرفت.» .
یک دهه بعد از جنگ و شرایط رو به بهبود اقتصادی کشور و گسترش فضاهای ارتباطی سبب شد تا اول بار حتی یک برنامه محبوب تلویزیونی هم برای تاریخ هفتم مهر ماه سال ۷۷ سنگ تمام بگذارد. دهه بعدی بیشتر حرمت و شأنیت امام رئوف را داشت و هشتم آبان ماه سال هشتاد و هشت را به روزی خاص برای بسیاری بدل کرد .
هزینههای گزاف؛ تاریخهای لاکچری گرانترین روزهای سال
منشی یکی از دفاتر ازدواج میگوید: «نرخ مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک برای حق التحریر هر عقد حدود ۲ میلیون تومان است که بعضیها به خاطر شیک بودن تاریخهای خاص، حسابی آن را بالا میکشند؛ گاهی تا چند ۱۰ میلیون تومان.» .
این هزینهها فقط به دفتر ازدواج محدود نمیشود. بیمارستانهای خصوصی نیز در روزهای رند با ازدحام جمعیت برای نوبتگیری سزارین مواجه هستند و پزشکان، پرستاران و کادر درمان روزهای سختی را تجربه میکنند. سرپرستار بخش نوزادان یکی از زایشگاههای دولتی شهر میگوید: «مسئله تغییر وقت زایمان هیچ، دردسرهای شلوغی بیدلیل کادر درمان در روزهای رند واقعاً تجربه عذابآوری است.» .
جمعبندی
تاریخهای رند، از جمله امروز سالهاست که به پدیدهای اجتماعی در ایران تبدیل شده است. اما آنچه در پس این علاقه به اعداد و ارقام متقارن نهفته است، چیزی بیش از یک سرگرمی ساده است. روانشناسان آن را نشانهای از شخصیتهای وسواسی و نمایشی و فقر فرهنگی میدانند و پزشکان از عوارض جبرانناپذیر آن بر سلامت مادر و نوزاد هشدار میدهند.
شاید وقت آن رسیده باشد که به جای تمرکز بر «شیک بودن» تاریخ شناسنامه، به سلامت و آینده فرزندانمان بیندیشیم. همانطور که یک کارمند بیمارستان میگوید: «پیشانی باید بلند باشه نه که تاریخ تولد رُند باشه... اصلاً بخت چه دخلی داره به تاریخی جز قمر در عقرب» .