به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ نوجوانی دوره شکل‌گیری هویت و تقویت احساس ارزشمندی فردی است. در این دوران، نظر دیگران و مقایسه خود با همسالان و چهره‌های مورد توجه جامعه می‌تواند تأثیر زیادی بر نگرش نوجوان نسبت به خودش داشته باشد.

وقتی بخش عمده تعاملات مجازی نوجوان به تماشای بلاگرهایی اختصاص پیدا می‌کند که زندگی‌های لوکس، خانه‌های مجلل، سفرهای متعدد و خریدهای گران‌قیمت را به نمایش می‌گذارند، ممکن است به‌تدریج این تصور در ذهن او شکل بگیرد که دیگران زندگی بهتر و موفق‌تری دارند.

در چنین شرایطی، نوجوان به‌جای توجه به توانایی‌ها و شرایط واقعی خود، داشته‌هایش را با امکاناتی مقایسه می‌کند که در صفحات مجازی به نمایش گذاشته می‌شوند. این مقایسه می‌تواند احساس محرومیت، حسادت، نارضایتی و ناکافی بودن را تقویت کند.

شبکه‌های اجتماعی و تضعیف عزت‌نفس نوجوانان

پژوهشی که در سال ۲۰۲۳ در نشریه علمی Communications Psychology منتشر شد، با بررسی ۲۰۰ نوجوان ۱۰ تا ۱۴ ساله طی ۱۴ روز نشان داد استفاده از شبکه‌های اجتماعی با مقایسه بیشتر خود با دیگران ارتباط دارد. همچنین احساس اینکه دیگران زندگی بهتر و جذاب‌تری دارند، با کاهش احساس ارزشمندی و رضایت از زندگی همراه بوده است.

نکته مهم این است که آسیب احتمالی صرفاً به مدت‌زمان حضور در شبکه‌های اجتماعی مربوط نمی‌شود؛ بلکه نوع محتوایی که نوجوان مشاهده می‌کند و برداشتی که از زندگی دیگران پیدا می‌کند نیز اهمیت دارد.

ویترین مجازی، معیار قضاوت درباره زندگی واقعی

یکی از مشکلات محتوای سبک زندگی بلاگرها، نمایش گزینشی و گاهی غیرواقعی از زندگی است. نوجوان ممکن است نداند تصاویر منتشرشده حاصل انتخاب بهترین لحظات، تبلیغات تجاری یا حتی امکاناتی است که با زندگی روزمره و واقعی فرد تفاوت دارد.

در نتیجه، تصویری که از زندگی دیگران در ذهن نوجوان شکل می‌گیرد، ممکن است به معیاری غیرواقع‌بینانه برای سنجش خوشبختی و موفقیت تبدیل شود.

نقش خانواده در تقویت خودباوری نوجوان

در مواجهه با این شرایط، خانواده‌ها نقش مهمی دارند. گفت‌وگو درباره واقعیت‌های فضای مجازی، آموزش سواد رسانه‌ای، تقویت مهارت تفکر انتقادی و تشویق نوجوان به شناخت استعدادها و توانایی‌های شخصی می‌تواند از شدت مقایسه‌های آسیب‌زا بکاهد.

همچنین والدین باید فضایی فراهم کنند که نوجوان ارزشمندی خود را نه بر اساس ظاهر، دارایی یا سبک زندگی دیگران، بلکه بر مبنای ویژگی‌ها، تلاش‌ها و پیشرفت‌های شخصی‌اش بشناسد.

جمع‌بندی

زندگی‌های لوکس و روزمرگی‌های پرزرق‌وبرق در شبکه‌های اجتماعی ممکن است برای نوجوانی که هنوز در حال شناخت هویت و ارزش‌های شخصی خود است، به معیاری نادرست برای ارزیابی زندگی تبدیل شود. بنابراین، خانواده و نظام آموزشی باید با تقویت سواد رسانه‌ای و خودباوری نوجوانان، مانع از آن شوند که ویترین زندگی دیگران، معیار ارزش‌گذاری آنان درباره خودشان باشد.