به گزارش پیام خانواده مرتضی ضرابی، شنبه چهارم مهرماه در کارگروه جوانی جمعیت استان کردستان که در سالن جلسات جهاد دانشگاهی استان برگزار شد، با اشاره به فعالیتهای پژوهشگاه رویان در حوزه درمان ناباروری و سلولهای بنیادی، اظهار کرد: پژوهشگاه رویان مجموعهای شناختهشده در حوزه درمان ناباروری و تحقیقات سلولهای بنیادی است و خدمات آن در این دو حوزه، نقش مهمی در کمک به خانوادههای دارای مشکلات ناباروری و توسعه دانشهای نوین پزشکی دارد.
وی با اشاره به فعالیت بیش از سه دهه پژوهشگاه رویان افزود: سالانه بیش از ۳۰ هزار نفر برای دریافت خدمات ناباروری به رویان مراجعه میکنند و تاکنون بیش از ۵۰ هزار کودک با استفاده از خدمات این مجموعه متولد شدهاند.
ضرابی ادامه داد: سالانه بیش از ۵۰۰ بیمار از کشورهای مختلف، از جمله کشورهای همسایه و برخی کشورهای اروپایی، برای دریافت خدمات درمان ناباروری به رویان مراجعه میکنند و این مجموعه بهعنوان یکی از مراکز ارجاعی کشور در این حوزه فعالیت دارد.
وی با اشاره به پیشینه تحقیقات سلولهای بنیادی در کشور گفت: نقطه عطف تحقیقات سلولهای بنیادی در ایران با حمایت رهبر معظم انقلاب شکل گرفت و مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی، بنیانگذار پژوهشگاه رویان، در اوایل دهه ۸۰ با طرح موضوع سلولهای بنیادی و ضرورت ورود کشور به این حوزه، زمینه توسعه این دانش را فراهم کرد.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با بیان اینکه سلول بنیادی قابلیت تکثیر و تمایز به سلولهای تخصصی بدن را دارد، افزود: سلولهای بنیادی از منابع مختلفی از جمله مغز استخوان، خون محیطی، خون بند ناف، بافت بند ناف، بافت چربی و حتی پالپ دندان شیری قابل استخراج هستند.
وی تصریح کرد: سلولهای بنیادی خونساز عمدتاً در درمان بیماریهایی مانند انواع سرطانهای خون، تالاسمی، کمخونیهای مادرزادی و نقص سیستم ایمنی کاربرد دارند و سلولهای بنیادی مزانشیمی نیز در برخی بیماریهای غیرخونی از جمله فلج مغزی و آرتروز مورد استفاده قرار گرفتهاند و در برخی بیماریها نیز کارآزماییهای بالینی در حال انجام است.
ضرابی با اشاره به فعالیت بانک خون بند ناف رویان بیان کرد: خون بند ناف پس از تولد نوزاد که در گذشته بهعنوان یک ماده دورریختنی تلقی میشد، یکی از منابع ارزشمند سلولهای بنیادی است و نمونههای جمعآوریشده پس از فرآوری در تانکهای حاوی نیتروژن مایع و در دمای منفی ۱۹۶ درجه سانتیگراد نگهداری میشوند.
وی افزود: بانک خون بند ناف رویان در دو بخش عمومی و خصوصی فعالیت میکند؛ در بانک خصوصی، خانوادهها میتوانند نمونه خون بند ناف نوزاد خود را برای استفاده احتمالی آینده ذخیره کنند و در بانک عمومی، نمونههای اهدایی در اختیار بیماران نیازمند قرار میگیرد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان با بیان اینکه بیش از ۲۵۰ هزار نمونه در بانک خصوصی و حدود پنج هزار نمونه در بانک عمومی خون بند ناف رویان ذخیره شده است، گفت: رویان از نظر حجم ذخیرهسازی و دامنه فعالیت، یکی از مراکز مهم منطقه و جهان در این حوزه محسوب میشود.
وی همچنین از فعالیت دفتر نمایندگی بانک خون بند ناف رویان در استان کردستان با همکاری جهاد دانشگاهی خبر داد و اظهار کرد: خدمات جمعآوری نمونههای خون بند ناف در استان کردستان نیز با محوریت جهاد دانشگاهی به خانوادهها ارائه میشود.
ضرابی همچنین با اشاره به کاربردهای درمانی نمونههای ذخیرهشده افزود: تاکنون از نمونههای خون بند ناف در درمان بیماریهایی مانند تالاسمی، انواع سرطانهای خون، کمخونیهای مادرزادی و نقص سیستم ایمنی استفاده شده است و در سالهای اخیر نیز استفاده از سلولهای بنیادی در درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی مورد توجه قرار گرفته است.
وی در ادامه به ظرفیتهای مختلف ضمائم زایمانی اشاره کرد و گفت: بند ناف، خون بند ناف، جفت و پردههای جنینی، ظرفیتهای ارزشمندی برای فرآوری و استفاده در حوزه پزشکی دارند و در حال حاضر از پرده جنینی فرآوریشده در درمان سوختگی، زخم پای دیابتی و برخی جراحیهای قرنیه استفاده میشود.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان، از راهاندازی پالایشگاه ضمائم زایمانی در پژوهشگاه رویان خبر داد و اظهار کرد: هدف این مجموعه فرآوری و تولید محصولات مختلف از ضمائم زایمانی است که بخشی از آنها در گذشته بهعنوان مواد دورریختنی تلقی میشدند.
وی با اشاره به ارتباط ذخیرهسازی خون بند ناف با سیاستهای جمعیتی تصریح کرد: جوانی جمعیت تنها به معنای افزایش تعداد تولدها نیست، بلکه باید در کنار افزایش تولد، به سلامت و کیفیت زندگی نسل آینده نیز توجه شود.
ضرابی ادامه داد: ذخیرهسازی خون بند ناف را میتوان یک اقدام پیشگیرانه پزشکی و نوعی سرمایهگذاری برای سلامت آینده خانواده دانست؛ چراکه در صورت نیاز به سلول بنیادی در آینده، دسترسی به نمونه سازگار میتواند روند درمان را تسهیل کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر سلول بنیادی مورد نیاز بیمار در بانکهای داخلی وجود نداشته باشد، تهیه نمونه از بانکهای سایر کشورها میتواند هزینه بسیار بالایی داشته باشد و بر اساس برآوردهای موجود، هزینه دریافت هر نمونه ممکن است به حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار یورو برسد.
ضرابی تأکید کرد: توسعه ذخیرهسازی سلولهای بنیادی و استفاده از ظرفیتهای ضمائم زایمانی میتواند در کنار سیاستهای افزایش جمعیت، به ارتقای سلامت نسل آینده و کاهش بخشی از هزینههای درمانی کشور کمک کند.
ضرابی با اشاره به اهمیت تطابق ژنتیکی در پیوند سلولهای بنیادی خونساز اظهار کرد: در پیوند سلولهای بنیادی خونساز، اهداکننده و گیرنده باید از نظر ژنتیکی با یکدیگر تطابق داشته باشند؛ به همین دلیل در بسیاری از موارد، پیوند میان خواهر و برادر انجام میشود، اما ممکن است نمونه ذخیرهشده در یک استان با بیمار نیازمند در استان دیگری تطابق داشته باشد و برای درمان او مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: در استفاده از سلولهای بنیادی مزانشیمی، نیاز به تطابق ژنتیکی وجود ندارد و از یک نمونه بند ناف میتوان پس از جداسازی و ذخیرهسازی سلولها، برای تعداد بیشتری از بیماران استفاده کرد که این موضوع ظرفیت قابل توجهی برای کاهش هزینههای درمانی در آینده ایجاد میکند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان ادامه داد: فناوریهایی مانند سلولهای بنیادی میتوانند ریسک و هزینه درمان برخی بیماریها را در آینده کاهش دهند و به ارتقای سلامت نسل آینده کمک کنند.
وی تأکید کرد: قرار گرفتن ذخیرهسازی سلولهای بنیادی در کنار برنامههای حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نشان میدهد که توجه به جمعیت صرفاً افزایش تعداد تولدها نیست، بلکه باید سطح مراقبتهای پیشرفته نیز ارتقا یابد تا نوزادان با بالاترین سطح سلامت و امنیت زیستی وارد جامعه شوند.
ضرابی با بیان اینکه ایران در زمینه ذخیرهسازی و استفاده درمانی از سلولهای بنیادی ظرفیت قابل توجهی ایجاد کرده است، گفت: ذخیرهسازی سلولهای بنیادی از اقدامات پیشرفته پزشکی محسوب میشود و کشور ما در این زمینه، هم از نظر تعداد نمونههای ذخیرهشده و هم از نظر استفاده درمانی، ظرفیت گستردهای ایجاد کرده است.
وی با اشاره به پیشنهادهای پژوهشگاه رویان برای حمایت بیشتر از خانوادهها اظهار کرد: یکی از پیشنهادها، همکاری بانک خون بند ناف با کارگروههای جمعیت در استانها برای ارائه بستههای ویژه به خانوادههایی است که فرزند دوم، سوم یا چهارم خود را به دنیا میآورند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان افزود: این طرح در حال حاضر نیز اجرا میشود و در سال گذشته بیش از پنج هزار خانواده دارای فرزند سوم یا چهارم از تخفیفهای مربوط به ذخیرهسازی خون بند ناف استفاده کردند.
وی، بازنگری در قوانین بیمهای را از دیگر پیشنهادها دانست و گفت: در میانمدت باید ذخیرهسازی خون بند ناف بهعنوان یک خدمت تکمیلی با اولویت بالا در پوشش بیمههای تکمیلی قرار گیرد تا خانوادههای دارای بیمه بتوانند از این خدمت استفاده کنند.
ضرابی همچنین پیشنهاد کرد: در بستههای حمایتی و مشوقهای فرزندآوری، علاوه بر تسهیلاتی مانند وام مسکن، خدماتی از جمله معاینات دورهای نوزاد و ذخیرهسازی خون بند ناف نیز گنجانده شود.
وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان کارگروه جوانی جمعیت استان کردستان گفت: برگزاری چنین جلساتی میتواند زمینه معرفی ظرفیتهای سلولهای بنیادی و خدمات ذخیرهسازی خون بند ناف را فراهم کند و در کنار سیاستهای حمایت از خانواده، به تولد و حفظ سلامت نسل آینده کمک کند.