بسیاری از والدین گمان میکنند تربیت فرزندان فقط به رعایت آداب بهداشت، پوشش و رفتار خلاصه میشود، در حالی که کارشناسان تأکید دارند تربیت اقتصادی کودکان، نقشی اساسی در موفقیت آنان در زندگی فردی و اجتماعی دارد. عدم آگاهی فرزندان از درآمد خانواده، هزینهها و ارزش پول، آنان را به مصرفکنندگانی بیمسئولیت تبدیل میکند که در بزرگسالی با مشکلات عدیدهای مواجه میشوند. در این مطلب، به راهکارهای عملی برای پرورش مدیران اقتصادی در خانه و جامعه پرداختهایم.
تربیت فرزندان؛ فراتر از فرهنگ و اجتماع
تربیت فرزندان فقط به مسائل فرهنگی و اجتماعی آنها منحصر نمیشود، بلکه باید فرزندان را برای اینکه مدیران اقتصادی خوبی هم در خانه و هم در جامعه باشند، تربیت کرد.
بسیاری از والدین فکر میکنند وظیفهٔ تربیتی فرزندانشان صرفاً در رعایت آداب نظافت و بهداشت، پوشش، رفتار و گفتار خلاصه میشود، در صورتی که اگر فرزندان تربیت اقتصادی مناسبی نداشته باشند، در زندگی با مشکلات عدیدهای مواجه خواهند شد که دیگر امور تربیتی را تحتالشعاع خود قرار میدهد.
⚠️ خطر تربیت مصرفگرای محضکارشناسان تربیت کودک بر این باورند که اگر بچهها از محل درآمد خانواده خود اطلاعی نداشته باشند و عادت کنند صرفاً نیازمندیهای خود را مرتفع سازند و به نیازمندیهای سایر اعضای خانواده بیاعتنا باشند، صرفاً مصرفکنندگانی حریمبار خواهند آمد که بعدها میتوانند هم برای خود و هم برای جامعه زیانهای جبرانناپذیری به بار آورند.
از طرف دیگر، اگر پدر و مادرها فقط در این اندیشه باشند که فرزندشان خوب بخورد، خوب بپوشد و در یک کلام همه چیز داشته باشد، ناآگاهانه توقعات فرزندان را بالا بردهاند. این شیوهٔ تربیتی بسیار نادرست و زیانآور بوده و پدر و مادر پیش از هر فرد دیگری از این تربیت ناصحیح در رنج و عذاب خواهند بود.
✅ راهکارهای عملی برای تربیت اقتصادی فرزنداناگر والدین چند نکته را رعایت کنند، به رشد اقتصادی فرزندانشان کمک خوبی خواهند کرد:
۱. آشنایی با سختی کسب درآمد
در نخستین گام، بچهها باید از محل کار والدین، حرفهٔ آنان و دشواری شغلشان آگاهی داشته باشند. بهتر است والدین فرزندان خود را با برخی از همکارانشان آشنا کنند. اگر مادر خانهدار است، بچهها باید اهمیت وظایف خانهداری و زحمات آن را بدانند و به آن احترام بگذارند.
۲. شناخت نیازهای مشترک خانواده
بچهها باید احتیاجات عمومی و مشترک خانواده مانند فرش، رادیو، تلویزیون، کتاب و ... را تشخیص دهند و یاد بگیرند از بعضی نیازهای خود در جهت رفع نیازهای دیگر اعضای خانواده صرفنظر کنند.
۳. آگاهی از بودجهٔ خانواده
بهتر است بچهها با بودجهٔ خانواده آشنا باشند و از مقدار حقوق و دستمزد والدین خود آگاهی یابند. این آگاهی، حس واقعبینی و مسئولیت را در آنان تقویت میکند.
۴. مدیریت رفاه و جلوگیری از فخرفروشی
نباید به بچهها اجازه داد که اگر وضع مالی خانواده رضایتبخش است، به خود ببالند. در خانوادههایی که از رفاه نسبی بیشتری برخوردارند، بهتر است پولها صرف نیازهای عمومی خانواده شود. به عنوان مثال، خرید کتاب بهتر از خریدن لباس اضافی است.
۵. تلاش برای معاش حلال و تقویت غرور سالم
اگر خانوادهای به دلایل مختلف نیازهای خود را به زحمت برآورده میکند، بچهها باید بدانند که انسانها در تلاش و کوشش بیشتر برای معاش حلال و بهبود زندگی، احساس غرور میکنند. در چنین خانوادههایی باید بردباری، تلاش در راه آیندهای بهتر، گذشت و مساعدت را تبلیغ و پرورش داد.
۶. پسانداز و استفادهٔ عاقلانه از وسایل
وسایلی که مورد نیاز زندگی خانواده هستند به تدریج فرسوده و کهنه میشوند و باید وسایل جدید جایگزین آنها شود. بنابراین لازم است از درآمد خانواده مبلغی پسانداز شود. همچنین لازم است بچهها بیاموزند که از وسایل زندگی عاقلانه و درست استفاده کنند.
۷. تقویت حس مسئولیتپذیری
حس مسئولیتپذیری در بچهها را باید بالا برد و تقویت کرد. حس مسئولیتپذیری یعنی اینکه هر گاه چیزی در اثر قصور یا اشتباهی خراب یا از بین رفت، انسان بیآنکه مجازات شود، احساس خجالت و شرمساری کند
تربیت اقتصادی فرزندان، نه به معنای محرومیت یا سختگیری بیرویه، بلکه به معنای آموزش مدیریت منابع، ارزشگذاری به زحمت دیگران، و پرورش مسئولیتپذیری است. والدینی که این مهارتها را در کودکان خود نهادینه میکنند، آنان را برای زندگی مستقل، موفق و تأثیرگذار در جامعه آماده میسازند.