به گزارش پیام خانواده سازمان ملل طی یک رایگیری، قطعنامهای را تصویب کرد که رسما خواستار کنار گذاشتن تدریجی نقشه سنتی مرکاتور در جهان شد و نقشهای را جایگزین آن معرفی کرد که اندازه واقعی قاره آفریقا را با دقت بیشتری نشان میدهد که در نتیجه آفریقا بزرگتر و اروپا و آمریکای شمالی کوچکتر از نقشههای رایج دیده میشوند.
روزنامه گاردین گزارش داد: مجمع عمومی سازمان ملل در نشستی در مقر این سازمان در نیویورک نقشهای مبتنی بر طرح دقیقتر «ایکوال ارث» (Equal Earth) را پذیرفت که در سال ۲۰۱۸ طراحی شده است. این قطعنامه با ۱۶۴ رای مثبت، شش رای ممتنع و تنها یک رای مخالف ایالات متحده آمریکا به تصویب رسید. نماینده آمریکا در سازمان ملل این قطعنامه را «غیرضروری» توصیف کرد.
قطعنامههای سازمان ملل الزامآور نیستند، بنابراین کشورها و نهادها موظف به استفاده انحصاری از نقشه جدید نیستند و استفاده از نقشه قدیمی نیز ممنوع نخواهد شد. با این حال، انتظار میرود این تصمیم با بهروزرسانی برنامههای درسی مدارس و فناوریهای روزمره را همراه داشته باشد، چراکه نقشه مرکاتور در آموزش، فناوری و امور حکمرانی کاربرد گستردهای دارد.
توگو که از طرف اتحادیه آفریقا رهبری کارزار تصویب این قطعنامه را بر عهده داشت، اعلام کرد که این قطعنامه را «به رسمیت میشناسد و تاکید میکند که بازنماییهای نقشهنگاری نامتناسب، بهویژه آنهایی که ناشی از طرح مرکاتور هستند، آثار ماندگار شناختی، آموزشی، فرهنگی، ژئوپلیتیکی و اقتصادی-اجتماعی داشتهاند و به کاهش شدید اندازه آفریقا و دیگر مناطق جهان در تصور جمعی جهانی منجر شده است». رابرت دوسی، وزیر امور خارجه توگو، پیش از تصویب قطعنامه گفت: «این بحث، بحثی سیاسی نیست، بلکه بحثی علمی است، چراکه شواهد علمی وجود دارد و همه ما باید واقعیت را بپذیریم.»
در همین راستا، دولت توگو برنامهریزی کرده است تا در سهماهه اول سال آینده(۲۰۲۷) در لومه-پایتخت توگو- رویدادی برای ترسیم چگونگی اجرای این قطعنامه با مشارکت یونسکو، اتحادیه آفریقا و شرکتهای فناوری مانند گوگل مپس برگزار کند.
نقشه مرکاتور در سال ۱۵۶۹ توسط ژراردوس مرکاتور، نقشهنگار فلاندری طراحی شد تا به ملوانان در دریانوردی کمک کند. نزدیک به پنج قرن بعد، این نقشه همچنان استاندارد جهانی به شمار میرود. با این حال، به دلیل شیوه ترسیم این نقشه، مناطق نزدیک به خط استوا بسیار کوچکتر از اندازه واقعی خود نشان داده میشوند، در حالی که مناطق واقع در عرضهای جغرافیایی بالا بسیار بزرگتر از حد واقعی به نظر میرسند. برای مثال، در این نقشه، آفریقا هماندازه گرینلند نشان داده میشود، در حالی که وسعت این قاره ۱۴ برابر قلمرو دانمارک است.
تصویر آفریقا روی نقشه سنتی جهان بر اساس طرح مرکاتور(چپ) و روی نقشه «ایکوال ارث» سال ۲۰۱۸(سمت راست)
نقشه جهان مطابق طرح ایکوال ارث
درادامه این مطلب مطرح شد: تاریخدانان و جغرافیدانان سالهاست که میگویند نقشه مرکاتور ریشه در کلیشههای غربی دارد. فعالان نیز این موضوع را تکرار کردهاند و برخی اصطلاح «استعمار کارتوگرافی(نقشهنگاری)» را برای آن ابداع کردهاند.
برخی استدلال میکنند که این نقشه با کوچکنمایی حضور فیزیکی کشورهای جنوب جهانی و بزرگنمایی بصری کشورهای نیمکره شمالی در عین کوچککردن مناطق استوایی، بهطور غیرمحسوسی تحولات قدرت بینالمللی را شکل داده است. گفته میشود که این امر سوگیریهای سیستمی را در تجارت بینالمللی، اولویتهای توسعه و چارچوبهای آموزشی تقویت کرده است
یکی از برجستهترین منتقدان نقشه مرکاتور، آرنو پترز، تاریخدان آلمانی بود که در سال ۱۹۷۳ نقشه جهانی پترز را بر اساس طرح گال–پترز معرفی کرد. این نقشه اغلب بهعنوان جایگزینی برای نقشه مرکاتور استفاده شده است.
حامیان کارزار تصحیح نقشه که از سوی توگو رهبری میشود، میگویند که این طرح به تغییر درک از آفریقا و استعمارزدایی از برنامههای درسی جهانی کمک خواهد کرد و برخی تحلیلگران نیز با آن موافق هستند. جیجی انوک، یکی از معاونان ارشد شرکت جیاس هلد در لندن که در زمینه مشاوره مخاطرات ژئوپلیتیک فعالیت میکند، گفت که نقشه مرکاتور مقیاس واقعی آفریقا را از نظر بصری کوچکنمایی کرده است. او این کارزار را با تلاش کشورهای آفریقایی برای «نفوذ بیشتر در نهادهای جهانی و کنترل بیشتر بر نحوه نمایش این قاره» مرتبط دانست.
او معتقد است: «پذیرش یک نقشه هممساحت مبنایی دقیقتر برای آموزش و درک عمومی فراهم میکند و در عین حال نشان میدهد که نباید اهمیت جمعیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی آفریقا دیگر از دریچه قراردادهای تحریفشده و بر جای مانده از گذشته بررسی شود.»