به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ در اهمیت کانون خانواده همین بس که آموزشهای اولیه زندگی هر فردی، در بستر امن آن شکل میگیرد . بدونشک والدین ـ بهویژه مادران ـ بیشترین تأثیر را در تربیت فرزندان و دینداری آنان برعهده دارند؛ چراکه کودک در طول شبانهروز، بیشتر با مادر خود سروکار دارد و مفاهیم مذهبی و اخلاقی را از او یاد میگیرد. امام خمینی(ره) در بیانی خود، نقش مادر در سرنوشت فرزند را غیرقابلانکار دانستهاند: «دامن مادر، بزرگترین مدرسهایست که بچه در آن تربیت میشود» .
آشنایی با کودکان کربلا؛ نخستین گام
یکی از روشهای مؤثر و عمیق برای ایجاد ارتباط کودکان با عاشورا، آشنایی آنان با کودکان کربلاست. کودک معمولاً وقتی وارد یک مکان میشود، اول به کودکان دیگری که در آن مکان حضور دارند نگاه میکند. وقتی ما بچههای خود را به مجالس امام حسین(ع) میبریم، اولین کاری که میکنیم، آشنا کردن آنها با کودکان کربلاست .
وقتی مادر با عاطفه و حماسه، در حدی که برای کودک قابل فهم باشد، مصائب کودکان امام حسین(ع) را بیان میکند، بچهها عمیقاً با آن ارتباط برقرار میکنند. به عنوان مثال، از احساس حضرت سکینه(س) برای بچههای خود بگوییم. آشنایی با کودکان کربلا فرصت بسیار خوبی است که بچههای ما عمیقاً با کربلا ارتباط برقرار کنند .
استفاده از سوژههای عاشورایی در گفتوگوهای روزمره
از روشهای رفتاری مؤثر در تربیت کودکان، استفاده درست از سوژههاست؛ بدین معنا که هرگاه موضوعی درباره اهل بیت(ع) مطرح شد، مادر میتواند بلافاصله از آن موضوع برای سوژه استفاده کند، در باب فضایل ائمه(ع) با کودک صحبت کند و بدین طریق، او را با اهل بیت(ع) آشنا سازد .
بهکارگیری سوژههای عاشورایی، یکی از روشهای جذاب و البته کمهزینهای است که والدین میتوانند با استفاده از آن، فرزندان خود را با ارزشهای دینی آشنا کنند. والدین با موقعیتشناسی دقیق، بهتر میتوانند از این روش بهره گیرند .
اظهار محبت به اهل بیت(ع)؛ انتقال غیرمستقیم
همانگونه که در سیره معصومان(ع) آمده، ایشان به کودکان ابراز علاقه میکردند و احساسات رقیق و لطیفی از خود نشان میدادند. اظهار محبت پیامبر اکرم(ص) به حسنین(ع)، اغلب جنبه آشناسازی داشت و آن حضرت میخواستند با این کار، منزلت فرزندان نزد خود را عملاً به مردم نشان دهند .
والدین نیز باید به تأسی از این بزرگواران، ارادت قلبی و باطنی خود به ائمه(ع) را در گفتار و رفتار خویش اظهار کنند تا کودک با مشاهده آنها، به اهل بیت(ع) گرایش پیدا کند و علاقهمند شود .
قصهگویی و روضههای خانگی؛ فرصتی برای انس و آگاهی
روضههای خانگی نقش مهمی در انتقال فرهنگ عاشورا به بچهها دارند. با استفاده از روضههای خانگی، این فرهنگ و مفاهیم مرتبط با عاشورا در خانه به بچهها آموزش داده میشود .
روضهها، اشعار و مداحیهایی هستند که درباره واقعه عاشورا، شهادت امام حسین(ع) و یارانش سروده میشوند. با گوش دادن به این روضهها، بچهها با داستان عاشورا و شخصیتهای آن آشنا میشوند و احساساتی مانند ترحم، اندوه و عشق به عدل و حق را تجربه میکنند .
روضههای خانگی فرصت مناسبی است تا بچهها پرسشهای خود را درباره عاشورا و اهمیت آن بپرسند و والدین بتوانند پاسخهای صحیح و مناسب به آنها بدهند. این تعاملات خانوادگی به بچهها کمک میکند درک عمیقتری از عاشورا پیدا کرده و ارتباطات خانوادگی قویتری را تجربه کنند .
نقش تربیتی روضههای خانگی بر فرزندان
نباید نقش تربیتی روضههای خانگی بر فرزندان را نادیده گرفت. فرزند در روضه خانگی میبیند پدرش با هر موقعیت اجتماعی و شغلی که دارد، به عزادار امام(ع) خدمت میکند. این اتفاق فرهنگ خضوع و خشوع را در فرزند تقویت میکند، بهعلاوه اینکه سبب ایجاد محبت و ارادت به اهلبیت(ع) میشود تا او از کودکی خود را آماده حضور در خیمه اباعبدالله(ع) ببیند .
استفاده از نمادها و فضاسازی خانه
تأثیر نمادها، مثل پوشیدن لباس مشکی و بستن پرچم یا کتیبه، از منظر روحی و روانی بسیار مؤثر است. کودک وقتی ببیند مادر برای او لباس مخصوص ماه محرم تهیه میکند یا برای زدن کتیبه یا پرچم بر در و دیوار خانه همراهیاش میکند، این نمادها در ذهنش نقش میبندد و به تدریج با مفاهیم عاشورا انس میگیرد .
چالشها و توصیهها
برخی کارشناسان از منظر روانشناسی این موضوع را مطرح میکنند که قصه و روضه عاشورا، رنگ غم و اندوه دارد و مطرحکردن آن، به روح لطیف کودکان لطمه میزند؛ اما در سیره اهل بیت(ع)، مشاهده میشود که آنان، از کودکی فرزندان خود را با این مسائل مواجه میکردند .
کارشناسان تأکید میکنند که نوجوانان به اقتضای سن خود میتوانند تفکر انتزاعی داشته باشند و مطالب شناختی را به طور کامل متوجه شوند، اما تفکر انتزاعی در کودکان بهصورت کامل فعال نشده است. به همین سبب در ارتباط با کودکان باید بر عاطفه و احساسات تمرکز کنیم .
برای القای عاطفه مثبت به کودکان باید بر بعد عاطفی واقعه کربلا توجه ویژهای داشته باشیم و در جلساتی شرکت کنیم که مناسب کودکان باشد. بعضی از جلسات عزاداری در کنار مجلس روضه، محل خاصی را برای بازی و سرگرمکردن کودکان تهیه میکنند که این اقدام تأثیرات مثبتی برای افزایش احساس خوب در کودکان دارد .
جمعبندی
نقش مادران در انتقال ارزشهای حسینی، نقشی بیبدیل و غیرقابلانکار است. مادران با بهرهگیری از روشهای سادهای همچون قصهگویی، الگوسازی، استفاده از سوژههای عاشورایی، فضاسازی خانه و اظهار محبت به اهل بیت(ع)، میتوانند بذر عشق به امام حسین(ع) را در دل فرزندان خود بکارند و نسلی عاشورایی و متعهد پرورش دهند. محرم، فرصتی طلایی برای مادران است تا با زبان کودکانه و روشهای جذاب، فرزندان خود را با مکتب حسینی و ارزشهای والای آن آشنا کنند.