به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ در میان عناوین هفت روز هفته سلامت، یکشنبه ۲۷ اردیبهشت با عنوان «رسانه و ترویج علمی فرهنگ سلامت» نامگذاری شده است . این نامگذاری برخلاف آنچه در پرسش اولیه مطرح شده بود (ازدواج و خانواده پایدار)، نشاندهنده رویکرد متفاوت وزارت بهداشت در سال جاری است. گزارش پیش رو به بررسی این نامگذاری و جایگاه رسانه در ارتقای سواد سلامت عمومی میپردازد.
کارشناسان حوزه بهداشت بر این باورند که ترویج فرهنگ خودمراقبتی و اولویت پیشگیری بر درمان، نیازمند تعامل مستمر میان اصحاب رسانه و متخصصان سلامت است. در عصر غلبه شبکههای اجتماعی و پدیده شهروندخبرنگار، هر فرد به یک رسانه بالقوه تبدیل شده که این مسئولیت را دوچندان میکند. در این میان، افزایش سواد رسانهای و سواد سلامت به عنوان دو بال اصلی، میتواند از گسترش اطلاعات نادرست بهویژه در حوزههای حیاتی مانند تغذیه و طب سنتی جلوگیری کند. تأکید بر انتقال پیامهای علمی با زبانی ساده و هنرمندانه، میتواند فرهنگ سلامت را در نهاد خانواده و جامعه نهادینه ساخته و نسلی آگاه و توانمند در مسیر حفظ سلامت گام بردارد.
هفته سلامت ۱۴۰۵؛ شعار و اهداف
هفته سلامت همهساله فرصتی برای حساسسازی افکار عمومی نسبت به مسائل حوزه سلامت و تبیین دستاوردهای نظام بهداشتی کشور است. شعار امسال یعنی «سلامت پایدار با علم و اقتدار، ایران ماندگار» بر سه محور اساسی تأکید دارد: اول، نقش دانش و فناوری در ارتقای کیفیت خدمات سلامت؛ دوم، توانمندی نظام سلامت ایران در مدیریت چالشها؛ و سوم، پیوند سلامت جامعه با ماندگاری و اقتدار ملی .
روزشمار هفته سلامت ۱۴۰۵ به شرح زیر است :
| جمعه ۲۵ اردیبهشت | «خانواده سالم، ایران جوان» |
| شنبه ۲۶ اردیبهشت | «تابآوری نظام سلامت، مدیریت علمی در بحران» |
| **یکشنبه ۲۷ اردیبهشت** | **«رسانه و ترویج علمی فرهنگ سلامت»** |
| دوشنبه ۲۸ اردیبهشت | «خودمراقبتی و سلامت روان مبتنی بر دانش» |
| سهشنبه ۲۹ اردیبهشت | «پزشکی خانواده، نظام ارجاع، سلامت پایدار» |
| چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت | «تکریم شهدا و آسیبدیدگان تیم سلامت» |
| پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت | «اهدای عضو، ایثار و فرصت زندگی» |
۲۷ اردیبهشت؛ روز رسانه و ترویج علمی فرهنگ سلامت
نامگذاری یک روز از هفته سلامت به نام رسانه، نشاندهنده جایگاه خطیر این نهاد در ترویج فرهنگ سلامت است. در شرایطی که فضای مجازی و شبکههای اجتماعی مملو از اطلاعات نادرست و شبهعلمی است، نقش رسانههای حرفهای در تولید و انتشار محتوای دقیق و مبتنی بر شواهد علمی بیش از پیش حیاتی میشود.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، هدف از این نامگذاری، تقویت همکاری میان نظام سلامت و رسانهها برای ارتقای سواد سلامت جامعه است. «ترویج علمی فرهنگ سلامت» به معنای انتقال یافتههای علمی به زبانی ساده و قابل فهم برای عموم مردم، بدون ایجاد نگرانی یا بزرگنمایی غیرواقعی، تعریف شده است.
چرایی تأکید بر رسانه در هفته سلامت
رسانهها چه در قالب خبرگزاریها، روزنامهها، صداوسیما یا پلتفرمهای دیجیتال، نقشی دوگانه در حوزه سلامت ایفا میکنند: از یک سو میتوانند با اطلاعرسانی دقیق، به پیشگیری از بیماریها و ترویج رفتارهای سالم کمک کنند و از سوی دیگر، انتشار اطلاعات نادرست یا بزرگنمایی برخی اخبار میتواند به بحرانهای بهداشتی دامن بزند.
در سالهای اخیر، نمونههای متعددی از تأثیر عمیق رسانه بر رفتارهای سلامتمحور دیده شده است؛ از استقبال گسترده از واکسیناسیون در پاندمی کرونا تا شیوع باورهای نادرست تغذیهای در شبکههای اجتماعی. به همین دلیل، «ترویج علمی» به عنوان یک وظیفه حرفهای برای رسانهها تعریف میشود که نیازمند آموزش، تخصص و مسئولیتپذیری است.
از شعار تا عمل؛ رسانه چه میتواند بکند؟
با توجه به نامگذاری ۲۷ اردیبهشت، انتظار میرود رسانهها در این روز و در کل هفته سلامت، نقش فعالتری در ترویج فرهنگ سلامت ایفا کنند. مهمترین محورهای قابل پیگیری عبارتند از:
۱. **آموزش همگانی:** تولید محتوای ساده و جذاب درباره خودمراقبتی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی، سلامت روان و پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر.
۲. **شفافسازی و نقد منصفانه:** پوشش دقیق عملکرد نظام سلامت بدون بزرگنمایی مشکلات و بدون حذف نقاط ضعف.
۳. **مقابله با شایعات پزشکی:** تکذیب سریع و مستند ادعاهای نادرست در حوزه درمان و بهداشت که در فضای مجازی منتشر میشوند.
۴. **ترویج سبک زندگی سالم:** معرفی الگوهای موفق در حوزه سلامت و پوشش رویدادهای مرتبط با ورزش، تغذیه و سلامت روان.
۵. **حمایت از پزشکی خانواده:** تبیین اهمیت نظام ارجاع و نقش پزشکان خانواده در کاهش هزینههای درمان و افزایش کیفیت خدمات.
جایگاه روزشمار سلامت در برنامهریزی ملی
روزشمار هفته سلامت هر سال توسط شورای مدیران معاونت بهداشت وزارت بهداشت و با حضور رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی این وزارتخانه تصویب میشود . این فرآیند نشان میدهد که نامگذاری روزها صرفاً تشریفاتی نیست، بلکه نقشه راهی برای دستگاههای اجرایی، دانشگاههای علوم پزشکی و نهادهای مرتبط با سلامت در سراسر کشور تعیین میکند.
دانشگاههای علوم پزشکی موظفند بر اساس این روزشمار، برنامههای متنوعی از جمله همایشهای علمی، جشنوارههای آموزشی، پویشهای رسانهای و خدمات رایگان بهداشتی را در هر روز به صورت متمرکز اجرا کنند.
نقش راهبردی رسانه در سلامت ملی
۲۷ اردیبهشت در روزشمار هفته سلامت ۱۴۰۵، یادآور این واقعیت است که سلامت جامعه تنها با مداخلات پزشکی و بیمارستانی تأمین نمیشود. رسانهها به عنوان پل ارتباطی میان دانش تخصصی و نیاز عمومی، نقشی بیبدیل در پیشگیری از بیماریها، ترویج سبک زندگی سالم و افزایش تابآوری اجتماعی در برابر بحرانهای سلامت دارند.
اگر نظام سلامت بتواند از ظرفیت رسانههای حرفهای برای «ترویج علمی فرهنگ سلامت» بهره بگیرد و از سوی دیگر، رسانهها با مسئولیتپذیری و دانشافزایی به این وظیفه خطیر عمل کنند، آنگاه شعار «سلامت پایدار با علم و اقتدار، ایران ماندگار» از یک عبارت تبلیغاتی به واقعیتی ملموس در زندگی روزمره مردم تبدیل خواهد شد.
امید میرود هفته سلامت ۱۴۰۵، سرآغازی برای همکاری عمیقتر و مؤثرتر میان وزارت بهداشت و نهاد رسانه باشد؛ همکاری که ثمره آن، نسلی آگاهتر، سالمتر و مقتدرتر برای ایران فردا خواهد بود.