به گزارش پیام خانواده رابرت پیپ استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو و تحلیلگر روابط بینالملل با اشاره به اینکه هنوز بحثهای سیاسی درباره ادامه حیات سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) مطرح است، گفت: چیزی که ناتو را به آنچه که میشناختیم تبدیل میکرد، ماده پنج پیمان آتلانتیک شمالی بود. بر اساس این ماده، در صورت حمله به یکی از اعضا و فعال شدن آن، یک فرمانده آمریکایی فرماندهی تمام نیروهای ناتو را برعهده میگیرد.
وی افزود: این سازوکار به معنای آن است که آمریکاییها فرماندهی نیروهای انگلیس، آلمان و فرانسه را در اختیار دارند و حتی درباره استفاده از تسلیحات هستهای انگلیس تصمیم میگیرند. اما پس از جنگ ایران، بعید میدانم حتی یک کشور اروپایی دیگر چنین ترتیبی را بپذیرد.
پیپ با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره تحولات منطقه گفت: ترامپ اعلام کرده است واشنگتن نمیخواهد ناوهای خود را وارد خلیج فارس کند و ترجیح میدهد آنها را در دریای عمان مستقر کند؛ اما در مقابل، خواهان حضور ناوهای کشورهای اروپایی در خلیج فارس است.
این تحلیلگر با بیان اینکه اروپا در این جنگ متحمل پیامدهایی شده که نقشی در شکلگیری آن نداشته است، افزود: اروپاییها بیشترین هزینه را میپردازند، در حالی که در این جنگ نقشی نداشتهاند، درباره آن با آنان مشورت نشده و هنوز نیز کسی آنها را چندان جدی نمیگیرد. از سوی دیگر، توان نظامی اروپا برای مشارکت در چنین درگیریهایی محدود است.
وی ادامه داد: اگر تصور میکنید آمریکا در این جنگ با فشار و فرسایش شدید روبهرو شده است، احتمالاً نیروهای اروپایی نیز در صورت ورود به جنگ با همین وضعیت مواجه خواهند شد. بنابراین، اگر اروپا تصمیم بگیرد به طور گسترده در جنگ ایران دخالت کند، بسیار شگفتزده خواهم شد.
پیپ در ادامه به تغییر رویکرد کشورهای اروپایی در سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: اروپا با وجود ناهماهنگیها و فراز و نشیبها، به تدریج در حال منسجمتر شدن برای مقاومت در برابر کنترل آمریکا است. البته این به معنای اعزام نیرو برای جنگیدن نیست، بلکه افزایش بودجههای دفاعی کشورهای اروپایی را نیز شامل میشود؛ اقدامی برای مواجهه با واقعیت جهان پساآمریکایی.
وی درباره آینده اروپا در چنین نظمی گفت: در این مسیر اختلافنظرهایی وجود خواهد داشت. برخی خواهان سیاست خارجی مشترک و یکپارچهتر در سطح اروپا هستند و برخی دیگر ترجیح میدهند به جای یکپارچگی کامل، سیاستهای خارجی کشورها با یکدیگر هماهنگ شود.
این استاد علوم سیاسی در مقابل، به دیدگاهی اشاره کرد که از سوی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و بسیاری از واقعگرایان مطرح میشود؛ بر اساس این دیدگاه، کشورهای اروپایی در نهایت دچار چنددستگی خواهند شد و به شرایطی مشابه دهه ۱۹۳۰ میلادی بازخواهند گشت؛ دورانی که کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان درگیر رقابت و تقابل با یکدیگر بودند.
پیپ در پایان تاکید کرد: انتخاب پیش روی اروپا این است که برای دستیابی به ثبات، مسیر سیاست خارجی هماهنگ یا یکپارچه را دنبال کند یا بار دیگر به شرایطی بازگردد که در دهه ۱۹۳۰ وجود داشت. بنابراین، وقتی میگویم ناتو مرده است، منظورم این نیست که این سازمان رسماً منحل شده، بلکه ناتو از نظر عملیاتی پیشتر از چارچوب و کارکرد سابق خود عبور کرده است.