به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ حجت‌الاسلام والمسلمین محسن فدایی، مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی، با بیان اینکه خداوند ساختار وجودی انسان را به سه بخش روح، روان و جسم تقسیم کرده است، اظهار کرد: این سه بخش با یکدیگر متفاوت‌اند و هر یک ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را دارند. روح کانون لذت و محل وقوع تمام اتفاقات درونی ما محسوب می‌شود. حتی اگر در بهترین مکان و فضا باشید اما حال درونی شما مساعد نباشد و روحتان گرفته باشد، از آن شرایط لذت نخواهید برد. این مسئله نشان‌دهنده تأثیر عمیق روح بر نحوه ادراک و احساسات ماست.

وی با اشاره به اینکه تغییرات در نسل جدید بسیار چشمگیر است، ادامه داد: عده‌ای دلیل آن را امکانات رفاهی می‌دانند، اما به اعتقاد من علت اصلی ناآگاهی والدین است. این سخن به معنای بد بودن والدین نیست، زیرا هیچ پدر و مادری ذاتاً بد نیست. مسئله این است که بسیاری از والدین از آگاهی لازم برخوردار نیستند. اگر والدین آگاه باشند، می‌توانند فرزندانی شایسته تربیت کنند؛ اما متأسفانه چنین نیست و ما اغلب گمان می‌کنیم آگاهی داریم، در حالی که از حقیقت آن دوریم.

فدایی افزود: کودکی که از نظر شخصیتی سست است، نه ظرفیت درونی‌اش تکمیل شده و نه از استحکام لازم برخوردار است؛ بنابراین از هر محیط و فردی تأثیر می‌پذیرد. در این میان تفاوتی بین زن و مرد نیست؛ هر کس به دیگری توجه کند، رنگ او را می‌گیرد. متأسفانه فرزندان ما از ثبات شخصیتی ضعیفی برخوردارند. چه دختر و چه پسر، استحکام لازم را ندارند. انسان‌های محکم و استوار کمتر یافت می‌شوند و به طور کلی افراد سست‌تر شده‌اند. تفاوت وضعیت کنونی با گذشته بسیار فاحش است. آنچه ما امروز «تاب‌آوری» می‌نامیم، در واقع همان مقاومت و استحکام نسل‌های پیشین بوده که اکنون تفاوت آن با گذشته کاملاً محسوس است.

مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی با تأکید بر اینکه جسم ما حکم یک ظرف را دارد و روح ما محتویات درون آن است، گفت: خاستگاه روان، فکر است. خود فکر، روان نیست، اما آشفتگی فکر مستقیماً روان را نیز آشفته می‌کند. بنابراین روح تابع روان است و در شب آرامش ندارد؛ به تعبیر امیرالمومنین(ع)، استراحت نمی‌کند. اما نکته جالب‌تر اینکه از منظر روان‌شناسی، انسان می‌تواند آن‌قدر بزرگ و قدرتمند شود و روانش آن‌قدر ضخامت و استحکام یابد که هر بدی‌ای به او برسانند، در ذهنش نقش نبندد. امروزه به این پدیده مثبت‌اندیشی و افزایش تاب‌آوری گفته می‌شود.

تاب‌آوری نسل جدید نسبت به نسل گذشته کاهش پیدا کرده است

این مدرس و مشاور امور خانواده و جوانان تصریح کرد: اگر قصد یاری‌رساندن به کسی را داشته باشیم، باید از روان او شروع کنیم. ابتدا روان را می‌سازیم و تقویت می‌کنیم، سپس روح وسعت پیدا می‌کند. هرچه روح وسیع‌تر شود، توانایی آن بالاتر رفته و قوی‌تر می‌شود. چنین انسانی حتی در بدترین شرایط نیز می‌خندد و می‌گوید شرایط برایم اهمیتی ندارد. این اتفاق مبارک بارها و بارها برای افراد مختلف، اعم از زن و مرد، رخ داده است و ما خود شاهد آن بوده‌ایم.

وی با بیان اینکه کلام اهل بیت (ع) آن‌قدر عمیق و پرمحتواست که هزاران اندیشمند شرقی باید پای صحبتشان بنشینند، به نقل از امام رضا(ع)، گفت: اگر مردم زیبایی‌های کلام ما را ببینند، به سراغ جای دیگری نخواهند رفت. اگر در این زمینه دقت و تأمل کنیم، به حقایق بسیاری دست خواهیم یافت. برای نمونه، امام صادق(ع) به زیبایی و به‌صورت اصولی ما را یاری می‌کنند تا در مدت ۴۵ دقیقه تا یک ساعت گفت‌وگو، یک زوج بتوانند به شناخت کاملی از یکدیگر برسند؛ ادعایی که شاید در ابتدا غیرممکن به نظر برسد. اهل‌بیت(ع) همچون دریایی هستند که هر سنگ و ناملایمتی را در خود هضم می‌کنند.

فدایی با اشاره به اینکه وقتی ازدواج می‌کنیم چهار حالت برای روح پیش می‌آید که مبنای اصلی آن انطباق روحی است، بیان کرد: اگر روح مرد بالاتر از روح زن باشد، این زوج مدام با هم مخاصمه و مشکل دارند؛ یک روز خوب هستند و یک روز بد. به دلیل پایین بودن تاب‌آوری، مرد خسته شده و زن را طلاق می‌دهد. حالت برعکس نیز وجود دارد؛ یعنی زن بالاتر از مرد است. در این شرایط زنان معمولاً به دلایل مختلف مانند حفظ آبرو، خانواده یا فرزندشان تحمل می‌کنند و آمار طلاق در این گروه کمتر است، هرچند در دهه اخیر افزایش یافته است.

مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی افزود: گاهی نیز طلاق عاطفی رخ می‌دهد؛ زن همسرش را دوست دارد، اما اگر از او سؤال کنید «آرامش داری؟» پاسخی برای گفتن ندارد. گونه سومی که در گذشته بسیار رایج بود، به ساختار روحی و تربیت دوران نوجوانی بازمی‌گشت. در قدیم اگر ساختار روحی این‌چنین بود، به این دلیل بود که توقعات پایین بود و تحمل افراد بالا می‌رفت. مهم‌ترین و طلایی‌ترین دوران تربیت همین‌جاست که توقع پایین می‌آید و تحمل بالا می‌رود. این دو مؤلفه در هم گره می‌خورند. به‌عنوان یک علامت صددرصد، والدینی که عاشق هم هستند هرگز از یکدیگر جدا نمی‌شوند. نمونه آن زوج‌های ۷۰ و ۸۰ ساله‌ای هستند که هنوز وحدت دارند. اگر می‌بینید وحدتی بین آن‌ها نیست، بدانید که هرگز وارد وادی عشق نشده‌اند.

انطباق روحی مهم‌ترین عامل دوام زوجیت محسوب می‌شود

وی با بیان اینکه قدیمی‌ها هنر خاصی در ایجاد وحدت و انطباق روحی‌شان نداشتند، اظهار کرد: یک عامل تعیین‌کننده در زندگی آن‌ها وجود داشت به‌نام تاب‌آوری. اگر میان زوجین انطباق روحی وجود داشته باشد و اصولی رعایت شود، قطعاً به وحدت می‌رسند. اینکه بدانیم وظیفه روحی ما نسبت به همسر چیست؛ نه وظیفه جسمی، نه جنسی، نه عاطفی و نه روانی، بلکه منظور وظیفه روحی است. چون افراد این را نمی‌دانند، به وحدت نمی‌رسند. بنابراین ممکن است کسی انطباق روحی نداشته باشد اما طلاق هم نداشته باشد.

فدایی با اشاره به اینکه گونه چهارم رسیدن به وحدت است که همان اصل خلقت یعنی عشق محسوب می‌شود، تأکید کرد: در بیست سال تجربه عملی به این نتیجه رسیده‌ایم که محال است کسی این اصول را رعایت کند و طلاق بگیرد. بررسی افرادی که جدا شده‌اند این حقیقت را تأیید می‌کند. ما به زوج‌ها محکم می‌گوییم که شما دو نفر به درد هم می‌خورید به این دلیل مشخص. حتی اگر مشکل داشته باشید، قابل حل است. گاهی مشکل یک‌طرفه است؛ یعنی فقط خانم یا آقا مشکل دارد. در این شرایط مشاوره‌های معمولی را قبول ندارم، بلکه باید ریشه را درست کرد و راهکار این است که انطباق روحی ایجاد کنیم.

مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی گفت: اگر زوجینی ازدواج کرده‌اند و می‌خواهیم از طلاقشان جلوگیری کنیم اما انطباق روحی ندارند، برای این هم راهکاری وجود دارد. از هر ۱۰۰ نفری که جدا می‌شوند، شاید فقط به یک یا دو نفر بگویم قطعاً جدا شوند؛ ۹۸ نفر دیگر اصلاً حق جدایی ندارند. به آن‌ها می‌گوییم سه ماه صبر کنند و کارهایی را که می‌گوییم انجام دهند؛ بعد می‌بینند که می‌توانند وارد وادی عشق و وحدت شوند. کمی سخت است و آگاهی می‌خواهد، اما شدنی است.

وی اظهار کرد: انطباق روحی حتی بعد از ازدواج هم ممکن است. اگر هر دو نفر با هم مراجعه کنند، با رعایت نکاتی که زمان می‌برد، مشکل حل می‌شود. اگر فقط خانم بیاید و بگوید همسرم قبول نمی‌کند، باید روی تاب‌آوری فرد کار کنیم؛ یعنی او را از لحاظ روحی قوی می‌کنیم تا ظرفیتش افزایش یابد. وقتی قوی شد، می‌تواند غم را درون خود هضم کند. اگر خانم به اصولی که باید از لحاظ روحی رعایت کند توجه کند ـ نه اصول دینی مانند نماز و روزه ـ نوع تعامل او با همسرش روحش را رشد می‌دهد.

این مدرس و مشاور امور خانواده و جوانان ادامه داد: ما یک رشد نسبی در دوران تجرد داریم که پس از ازدواج فاز دومی آغاز می‌شود و سخت‌تر است. برای نمونه، نوع تعامل با فرزند رشد فوق‌العاده‌ای ایجاد می‌کند و این ظرفیت روحی باید بالا برده شود.

فدایی با بیان اینکه در دو مورد هیچ راهی برای انطباق روحی وجود ندارد، بیان کرد: مورد اول زمانی است که آقا یا خانم بگوید «نمی‌خواهم»؛ نه اینکه نخواسته باشد، بلکه از ابتدا به ازدواج با او تمایل نداشته است. شاید بتوان کاری کرد که وجدان طرف مقابل بیدار شود، اما وقتی می‌گوید «نمی‌خواهم»، تغییری نمی‌توان ایجاد کرد. مورد دوم زمانی است که مسائل اخلاقی و اعتماد خدشه‌دار شده باشد، مانند خیانت. حل مشکل دوطرفه نیازمند اراده هر دو طرف است.

وی گفت: مردم امروز با یک مشکل اساسی یعنی عدم آگاهی روبه‌رو هستند. اما می‌توانم ثابت کنم که ما بهترین مردمان عالم را داریم. مردم ما بد نیستند، ظرفیت هم دارند، اما آگاه نیستند. آگاهی به معنای جعلی روزبه‌روز نیست و مشاوران باید قاعده اکتشاف را بدانند؛ اندازه روحی باید به گونه‌ای باشد که حالت دلت خوب شود. اگر مدام بگویند حالت دلت را خوب کن، مردم به طرقبه، شاندیز، سینما و امکانات رفاهی پناه می‌برند، اما باز هم حالشان خوب نیست و دلشان گرفته است.

زن؛ وفادارترین مخلوق پروردگار

مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی با اشاره به اینکه قدرت واقعی در کاهش خطاهاست، افزود: کسی نمی‌تواند معصوم باشد، اما می‌تواند با کاهش خطا قدرت را در خود پررنگ کند و در روابط خود اثرگذار باشد. خدا زن را طوری خلق کرده که تکیه می‌کند. همه زنان، چه کافر، چه منافق و چه مسلمان، به یک تکیه‌گاه نیاز دارند. اگر زن با معرفت‌ترین و باوفاترین موجود عالم باشد، این نیاز در او نهادینه است. در عالم ارواح چند اتفاق می‌افتد؛ اگر خانم درست باشد، روح مرد تابع می‌شود و این موضوع نسبت به همه چنین است.

فدایی تصریح کرد: نسبت هر فرد با فرد دیگر در قدرت اثرگذاری متفاوت است، اما اگر آگاهی‌های کلی به زوجین بدهیم، روزبه‌روز انعطاف نسبت به طرف مقابل بیشتر می‌شود. البته این فرایند زمان‌بر نیست، اما نیاز به صبر دارد. برای اینکه یک زن بتواند مرد را با خود همراه کند، زمان مشخصی وجود ندارد؛ گاهی ۴۰ تا ۵۰ روز و گاهی یک سال زمان نیاز است، به شرطی که سست نشوند، زود خسته نشوند و ناامید نگردند. علوم انسانی به‌گونه‌ای نیست که بتوان قاعده تامی را به همه اطلاق کرد، زیرا روان هر فردی منحصر به فرد است.

وی با اشاره به اینکه هیچ انسانی شبیه دیگری نیست، اظهار کرد: دلایل فراوانی وجود دارد که اثبات می‌کند هیچ‌کس شبیه دیگری نیست. ساختار ظرفیت‌های افراد با یکدیگر متفاوت است. ما چهار ظرف داریم؛ ظرف عقلی که خارج از هوش، ذکاوت، استعداد و IQ است؛ ظرف روانی؛ ظرف روحی؛ و در نهایت ظرف فهمی که منظور عقل باطنی و عقل ظاهری است. این ظرف‌ها می‌توانند به شکل‌های گوناگون باشند؛ بسته باشند، باز باشند، سوراخ داشته باشند، خالی باشند یا کوچک باشند. برخی افراد با کوچک‌ترین نافرمانی واکنش شدید نشان می‌دهند.

مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی تصریح کرد: روان‌شناسی غربی غلط نیست، اما اسلام می‌گوید عشق همیشه احترام بالاتری دارد و حتی خطاکاران هم محترم هستند. البته باید همه جنبه‌ها را دید. اگر ساختار این ظرف‌ها را بشناسیم، تشخیص آن‌ها بسیار راحت است و در تربیت بسیار مؤثر خواهد بود. می‌توان با یک فرزند به گونه‌ای رفتار کرد و با فرزند دیگر به گونه‌ای دیگر. شناخت تفاوت ظرفیت‌ها در تربیت اجتماعی کمک شایانی می‌کند.

بحران اقتصادی هیچ‌گاه عامل طلاق نیست

این مدرس و مشاور امور خانواده و جوانان با تأکید بر اینکه هرکس بگوید زندگی‌ام مشکل اقتصادی دارد، دروغ گفته است، اظهار کرد: مردی که تلاش می‌کند، تنبل و بخیل نیست و حیف‌ومیل بیهوده نمی‌کند اما اقتصادش ضعیف است، باید ریشه را در آه همسرش جست‌وجو کرد. ما چهار نوع پول در اقتصاد اسلامی داریم؛ پول سالم با عوارض، پول سالم بدون عوارض، پول ناسالم با عوارض و پول ناسالم بدون عوارض. آه زن در پول سالم بدون عوارض مرد که از همه ارزشمندتر است تأثیر می‌گذارد و عامل بی‌برکتی آن می‌شود.

وی تأکید کرد: خانم یا آقا فقط همسر یکدیگر نیستند، بلکه نیمه وجودی یکدیگرند و روح خانم می‌فهمد، حتی اگر پنهانی به او ظلم شود. مرد اگر مدت کوتاهی با همسرش درست رفتار کند، دیگر کسی را زیباتر از او نمی‌بیند. دستگاه خدا این‌گونه جبران می‌کند؛ ساختار روحی سریع اثر می‌گیرد و خانم‌ها اثرپذیری زیادی دارند.

فدایی با تأکید بر اینکه در فروپاشی خانواده عوامل دیگری نیز نقش دارند، بیان کرد: علاوه بر اقتصاد حلالِ بدون عوارض که بسیار مهم است، توجه به ارتباط با جنس مخالف نیز در تحکیم رابطه نقش بسزایی دارد. خانم‌ها و آقایان در گذشته توجه زیادی به مراودات خود با جنس مخالف داشتند. این مسئله در دوران بارداری و شیردهی یک زن فوق‌العاده اثرگذار است، اما در حال حاضر جامعه کمی راحت‌تر شده است.

چهار گام طلایی برای یک ازدواج موفق

مدیر مرکز بنیاد ملی خانواده خراسان‌رضوی با تأکید بر اینکه زوجینی که قصد ازدواج دارند باید به چهار نکته مهم توجه کنند، تصریح کرد: نکته نخست این است که در دقایق ابتدایی به چهره یکدیگر نگاه نکنند. در جلسه خواستگاری اگر در مرحله اول به یکدیگر نگاه کنند، دیگر نمی‌توانند کشف کنند که انطباق روحی دارند یا خیر. نگاه کردن مانع کشف می‌شود، زیرا علاقه‌ای سطحی ایجاد می‌کند که قضاوت را مختل می‌سازد.

وی با تأکید بر اینکه نگاه کردن اصلاً غلط نیست، افزود: اما توصیه ما این است که حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه نخست را بدون نگاه کردن گفت‌وگو کنند؛ ببینند چه می‌گوید، چرا می‌گوید و چگونه می‌گوید. گاهی عدم پسند ممکن است بعداً به پسند تبدیل شود. نگاه کردن ممکن است نگرانی ایجاد کند و سایر موارد را تحت تأثیر قرار دهد. اگر فرد علاقه پیدا کند، گفت‌وگو تفاوت‌ها را پنهان می‌کند. زمانی که با واقعیت طرف مقابل مواجه می‌شویم، اختلافات آشکار می‌شود. برای یک ازدواج سالم، با در نظر گرفتن سنت‌ها، حداقل باید چند جلسه به مشاوره مراجعه کنند و مهم است که مشاور چگونه مشاوره‌ای باشد.

این مدرس و مشاور امور خانواده و جوانان ادامه داد: نکته دوم این است که پیامک میان دو طرف رد و بدل نشود. امام صادق(ع) ۱۴۰۰ سال پیش فرمودند: «از مکتوب جنس مخالف بپرهیزید، حتی اگر عشق و محبتی در کار نباشد.» پیامک بسیار به ازدواج ضربه می‌زند و یکی از مشکلات اساسی ما در ازدواج‌ها فضای مجازی است. ما می‌توانیم خود را به انواع اشکال درآوریم و کشف حقیقت بسیار دشوار می‌شود.

فدایی گفت: نکته سوم این است که در گفت‌وگوها مبانی یکدیگر را بپرسند و به چرایی‌ها بپردازند؛ یعنی صرفاً به علایق اشاره نکنند، بلکه علت آن علاقه را بررسی کنند. نکته چهارم در یک ازدواج موفق این است که سلیقه‌ها و انتظارات طرف مقابل از همسر را بدانیم و چرایی آن را بفهمیم. باید بفهمیم انتظار طرف مقابل چیست و میزان توقع او چقدر است.