به گزارش پیام خانواده حسین سیمایی روز شنبه در سیوسومین آیین نکوداشت اعضای هیات علمی نمونه کشوری که در دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، با گرامیداشت یاد شهدای جنگ ۱۲ روزه از جمله محمدمهدی طهرانچی، فریدون عباسی، احمدرضا ذوالفقاری و دیگر شهدای علمی، نظامی و سیاسی کشور، اظهار داشت: دشمنیها علیه ملت ایران همچنان ادامه دارد و در این مسیر شخصیتهای برجستهای از جامعه علمی، سیاسی و نظامی کشور را از دست دادهایم.
وی با اشاره به جایگاه استادان در جامعه افزود: استاد تنها نباید به کلاس درس و اتاق کار خود محدود شود، بلکه باید در اجتماعات علمی و مسائل اجتماعی حضور فعال داشته باشد. سخنان مطرح شده در این مراسم نشان داد که استادان کشور علاوه بر نقش علمی، نسبت به مسائل جامعه نیز دغدغهمند هستند.
وزیر علوم با تشریح روند تحول دانشگاهها در جهان گفت: نخستین ماموریت دانشگاهها از زمان شکلگیری نهاد آموزش عالی، آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص بود. دانشگاههای نسل اول، آموزشمحور بودند و وظیفه اصلی آنها تربیت نیروهای ماهر برای بخشهای مختلف جامعه از جمله حوزههای فنی، مدنی و نظامی بود.
سیمایی ادامه داد: دانشگاه نهادی موثر در توسعه کشورهاست و اگر برای مدتی کوتاه فعالیت دانشگاهیان متوقف شود، آثار آن در تمامی بخشهای جامعه نمایان خواهد شد.
وی افزود: نسل دوم دانشگاهها که از اوایل قرن نوزدهم شکل گرفت، دانشگاه پژوهشمحور بود. توسعه اقتصادی بدون گسترش مرزهای دانش امکانپذیر نیست و به همین دلیل پژوهش به یکی از ماموریتهای اصلی دانشگاهها تبدیل شد. در ایران نیز از دهه ۱۳۷۰ به بعد فعالیتهای پژوهشی، پژوهشکدهها، نشریات علمی و نظامهای ارزیابی پژوهش توسعه بیشتری یافتند.
وزیر علوم خاطرنشان کرد: اگر صرف منابع مالی، انسانی یا ذخایر زیرزمینی برای رشد و توسعه کافی بود، بسیاری از کشورهای دارای منابع طبیعی گسترده باید توسعهیافتهترین کشورهای جهان باشند، در حالی که تجربه جهانی نشان میدهد توسعه پایدار بر پایه دانش و نوآوری شکل میگیرد و نتیجه آن در قالب کتاب، مقاله و سایر دستاوردهای پژوهشی نمایان میشود.
وی با اشاره به شکلگیری نسل سوم دانشگاهها گفت: دانشگاههای امروز باید کارآفرین، جامعهمحور و مسئولیتپذیر باشند. پژوهشها باید تقاضامحور و ناظر به نیازهای واقعی جامعه باشند و آموزشها نیز به سمت مسئلهمحوری و مهارتمحوری حرکت کنند. همچنین ارتباط دانشگاه با صنعت و بخشهای مختلف جامعه باید بیش از گذشته تقویت شود.
سیمایی تاکید کرد: در هر سه حوزه آموزش، پژوهش و ارتباط با جامعه با چالشها و کاستیهایی روبهرو هستیم و رفع این مشکلات نیازمند تلاش دانشگاهیان است.
وی افزود: استادان نمونه کسانی هستند که علاوه بر موفقیت در آموزش و پژوهش، مسئولیتپذیر نیز هستند. شاخصهای فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی و اجرایی نیز در ارزیابی استادان مورد توجه قرار میگیرد و استادان باید براساس عملکرد و میزان اثرگذاری خود مورد ارزیابی و تشویق قرار گیرند.
وزیر علوم با اشاره به جایگاه اجتماعی دانشگاهیان گفت: اگر نهاد علم همچنان از سرمایه اجتماعی قابل توجهی در کشور برخوردار است، به دلیل مسئولیتپذیری استادان و دانشگاهیان است.
سیمایی با تاکید بر شرایط پساجنگ اظهار داشت: استادان در این دوره مسئولیتی مضاعف در قبال جامعه و دانشجویان دارند. اگر استاد نسبت به حال و آینده ناامید باشد، این روحیه به دانشجویان نیز منتقل خواهد شد. ما یک دوره تاریخی دشوار را پشت سر گذاشتهایم و همچنان در شرایطی حساس قرار داریم، اما با امید، همبستگی، اعتماد، همکاری و مشارکت میتوانیم آیندهای روشن برای کشور رقم بزنیم.
وی افزود: کاشتن بذر ناامیدی و بدبینی در جامعه خیانت است. همه ما باید تاریخ ایران را بشناسیم و از تجربههای گذشته درس بگیریم. ملت ایران در مقاطع مختلف تاریخی از شرایط بسیار دشوار عبور کرده و همواره با امید مسیر پیشرفت را ادامه داده است.
وزیر علوم با بیان اینکه آموزش همچنان مهمترین وظیفه دانشگاه و استادان است، گفت: در عصر تحول فناوری، بیش از هر زمان دیگری به مهارتافزایی نیاز داریم؛ هم برای خودمان و هم برای پاسخگویی به نیازهای آینده جامعه. دانشجویان امروز باید برای یادگیری مادامالعمر آماده شوند.
سیمایی ادامه داد: آموزش بدون پژوهش دشوار است و با ظهور فناوریهای نوین به ویژه هوش مصنوعی، شیوههای آموزش نیز تغییر کرده است. آموزشها به سمت سرعت بیشتر، انعطافپذیری و شخصیسازی حرکت میکنند و دانشگاهها باید خود را با این تحولات تطبیق دهند.
وی افزود: یکی از وظایف جدید نظام آموزش عالی، تقویت تفکر انتقادی در دانشجویان است. هوش مصنوعی به تنهایی نمیتواند انسانهای خلاق تربیت کند و حتی ممکن است زمینه تقویت روحیه تقلید را فراهم کند؛ بنابراین استادان باید با بهرهگیری از تاریخ، فلسفه و علوم انسانی، قدرت تحلیل و تفکر نقادانه را در دانشجویان تقویت کنند تا بتوانند میان اطلاعات درست و نادرست تمایز قائل شوند.
وزیر علوم با اشاره به نقش دولت در آموزش عالی گفت: ممکن است بسیاری از امور توسط بخش خصوصی انجام شود و دولتها لزوماً متصدیان خوبی برای همه حوزهها نباشند، اما در بخشهایی که بخش خصوصی انگیزه یا امکان ورود ندارد، دولت باید نقشآفرینی کند.
سیمایی تصریح کرد: دولت باید در حوزه آموزش، تربیت نیروی انسانی توانمند، علوم پایه و حوزههای راهبردی سرمایهگذاری کند تا این بخشها تضعیف نشوند و ظرفیت علمی کشور حفظ شود.
وی همچنین بر ضرورت گسترش همکاریهای علمی بینالمللی تاکید کرد و گفت: ازسرگیری فرصتهای مطالعاتی و اعزامهای علمی در دستور کار قرار دارد و منابع مورد نیاز آن در حال تامین است. هرچند ممکن است اجرای کامل این برنامهها با اندکی تاخیر همراه باشد، اما برای ارتقای کیفیت آموزش عالی ضروری است.
وی در پایان از دانشگاهها خواست توسعه زیرساختهای آموزشی نوین را در اولویت قرار دهند و افزود: ایجاد و گسترش کلاسهای هوشمند دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای آموزش باکیفیت در عصر فناوری است و دانشگاهها باید آن را به عنوان یکی از مهمترین اولویتهای خود دنبال کنند.